Рубрика: Раскрытие информации

ABŞ-ın “Wall Street Journal” dərgisində yayımlanan məqalədə, İranın Çindən  minlərlə ton ballistik raket yanacağı sifariş etdiyi bildirilib. İran Amerika ilə nüvə danışıqları zamanı öz hərbi gücünü bərpa etmək üçün Çindən ballistik raketlərin istehsalı üçün minlərlə ton xammal sifariş edib.

Bu materialların bəzilərinin Yəməndəki husilər də daxil olmaqla bölgədəki silahlı qruplaşmalara göndəriləcəyi ehtimal edilir. Dərgidə dərc olunan hesabatda ammonium perklorat partiyalarının yaxın aylarda İrana çatacağı və yüzlərlə ballistik raketin istehsalı üçün istifadə oluna biləcəyi proqnozlaşdırılıb. Amerika rəsmiləri İranın regionda ən böyük raket proqramlarından birinə sahib olduğunu deyirlər. Ammonium perklorat İranın ən effektiv ballistik raketlərində istifadə olunan bərk yanacaq istehsalı üçün vacibdir. Hesabatda natrium perkloratın miqdarının təxminən 260 qısa mənzilli raketin yanacağı üçün kifayət etdiyi bildirilib.

Bu arada, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) rəhbəri Rafael Qrossi “Financial Times” qəzetinə açıqlamasında Tehranın çox qısa müddətə nüvə bombası hazırlaya biləcək potensiala malik olduğunubildirib. “Hazırda İranın əlində nüvə silahı yoxdur, lakin artıq onu hazırlamaq üçün bütün materiallara sahibdir” – deyən Qrossi əlavə edib ki, İran məsələsi istənilən an fəlakətə çevrilə biləcək təhlükəli potensiala malikdir və Trampın xüsusi nümayəndəsi Uitkoffun Tehranla apardığı danışıqlar nəticə verməsə, İsrailin nüvə obyektlərinə hücum təhlükəsi bölgəni yeni müharibəyə sürükləyə bilər. Qrossinin sözlərinə görə, İranın əsas nüvə infrastrukturu yerin 800 metr dərinliyində yerləşdiyindən, onları bircə raket zərbəsi ilə sıradan çıxarmaq mümkün deyil. Bu isə hərbi əməliyyat başlasa belə, İranın nüvə potensialının qorunub saxlanıla biləcəyini göstərir. Nəticədə, uzunmüddətli və dağıdıcı müharibə riski daha da artır.

Tehran nüvə çalışmaları ilə yanaşı bölgədəki silahlı qüvvələrə dəstəyindən imtina etməyib. ABŞ-da İran silahlarını husilərə ötürən Pakistan əsilli şəxs mühakimə olunub. 49 yaşlı Məhəmməd Pəhləvan ötən ilin yanvarında Ərəb dənizində raket hissələri, qanadlı raket komponentləri və döyüş başlığı daşıyan bayraqsız bir gəminin Amerika Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən saxlanılmasında sonra həbs edilib. Prokurorlar bildiriblər ki, Məhəmməd Pəhlavan İrandan Yəmənə silah daşımaq üçün İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna (SEPAH) bağlı olan iki İran vətəndaşı ilə işləyib. O, terrorçulara maddi dəstək vermək və İranın kütləvi qırğın silahları proqramı da daxil olmaqla bir çox ittihamlarla mühakimə olunub.

ABŞ-da avtomobil tədarükçülərini təmsil edən bir qrup 4 iyunda Çinin nadir torpaqlar, minerallar və maqnitlərin məhdudlaşdırılmış ixracını həll etmək üçün təcili tədbirlər görməyə çağırıb və problemin avtomobil hissələri istehsalını tez bir zamanda poza biləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edib.

Avtomobillərdən və döyüş təyyarələrindən tutmuş məişət texnikasına qədər hər şeydə istifadə edilən nadir torpaqların qlobal emal gücünün 90 faizindən çoxuna nəzarət edən Çin, aprelin əvvəlində ixracatçıların Pekindən lisenziya almasını tələb edən məhdudiyyətlər tətbiq etməyə başlayıb. Daha sərt məhdudiyyətlər Prezident Donald Trampın Çin idxalına tariflər tətbiq etməsindən sonra ABŞ və Çin arasında ticarət müharibəsinin başlamasından sonra baş verib.

“Reuters” agentliyinə verdiyi açıqlamada, MEMA, Avtomobil Təchizatçıları Assosiasiyası, hissələri şirkətlərinin tədarük zəncirləri üçün “ciddi, real vaxt riskləri” ilə üzləşdiyini söyləyib. “Vəziyyət həll edilməmiş olaraq qalır və narahatlıq səviyyəsi çox yüksək olaraq qalır”, – qrupdan bildirilib. “Avtomobil tədarükçüləri sektorunda geniş yayılmış pozuntuların və iqtisadi nəticələrin qarşısını almaq üçün təcili və qətiyyətli tədbirlər görülməlidir.”

Mayın 9-da tədarükçülər qrupu General Motors, Toyota, Volkswagen, Hyundai və digər iri avtomobil istehsalçılarını təmsil edən ticarət qrupu ilə birgə məktubda Çin məhdudiyyətləri ilə bağlı təcili narahatlıqlarını dilə gətirib: “Bu elementlərə və maqnitlərə etibarlı çıxış olmadan avtomobil təchizatçıları avtomatik transmissiyalar, tənzimləyici gövdələr, alternatorlar, müxtəlif mühərriklər, sensorlar, təhlükəsizlik kəmərləri, dinamiklər, işıqlar, mühərriklər, elektrik sükanı və kameralar daxil olmaqla kritik avtomobil komponentlərini istehsal edə bilməyəcəklər”. MEMA və Avtomobil İnnovasiyası üçün Alyans, Trump administrasiyasına bu mövzuda  məktub göndərib. Şirkətlər bəzən yüzlərlə səhifə sənəd tələb edən icazələr üçün qeyri-şəffaf müraciət prosesi ilə mübarizə apardıqları üçün Çindən nadir torpaq maqnit ixracı aprel ayında iki dəfə azalıb. Tramp Çini may ayında hər iki tərəfin bir-birinə tətbiq etdiyi tarifləri və digər ticarət məhdudiyyətlərini müvəqqəti olaraq geri qaytarmaq üçün əldə edilmiş razılaşmanın şərtlərini pozmaqda günahlandırıb. ABŞ avtomobil şirkətləri artıq məhdudiyyətlərin təsirini hiss edirlər. “Ford” may ayında Çikaqodakı zavodunda nadir torpaq çatışmazlığı səbəbindən Explorer SUV istehsalını bir həftə müddətinə dayandırıb.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın yeni hədəfi Apple şirkətidir. Ağ Ev sahib bu şirkətə ona görə qəzəblidir ki, Apple iPhone istehsalını ABŞ ərazisinə keçirmək istəmir. 2024-cü maliyyə ili üzrə Apple-ın vergidən əvvəlki ümumi mənfəəti 123,5 milyard dollar təşkil edib. Trampın təklif etdiyi 25%-lik əlavə vergi isə şirkət üçün təxminən 30 milyard dollarlıq zərər deməkdir. Əslində şirkət ABŞ infrastrukturuna 500 milyard dollar investisiya yatırıb, Arizona ştatında inşa etdiyi zavodda çip istehsalına başlamağa razılıq verib, o cümlədən Meksikadakı bəzi istehsal sahələrini ABŞ-a köçürməyi vəd edib. Buna baxmayaraq, Tramo şirkəti 25 faiz vergi ilə cəzalandırmağı qərar verib.

Çində siyahıya alınmış Apple təchizatçılarının səhmləri Trampın tarif təhdidlərindən sonra ucuzlaşıb. Ticarət naziri Hovard Lutnik keçən ay CBS-ə demişdi ki, “milyonlarla insanın iPhone-ları hazırlamaq üçün kiçik vintlər vuraraq” işi ABŞ-a gələcək və avtomatlaşdırılacaq, mexaniklər və elektrikçilər kimi ixtisaslı ticarət işçiləri üçün iş yerləri yaradılacaq.

İnvestorlar hökumət istiqrazları və ABŞ dolları da daxil olmaqla ABŞ aktivlərini qəzəblə satdıqdan sonra Trampın aprelin əvvəlində dünyanın demək olar ki, hər ölkəsinə qarşı elan etdiyi cəza tariflərinin əksəriyyətini dayandırdı. Tramp əksər idxal mallarına 10% baza vergisi tətbiq etdi və daha sonra Çin mallarına tətbiq etdiyi kütləvi 145% vergini 30%-ə endirdi. Apple, 2026-cı ilin sonuna qədər ABŞ-da satılan iPhone-ların əksəriyyətini Hindistandakı fabriklərdə Çindəki tariflərə uyğunlaşdırmaq planlarını sürətləndirir.

Lakin istehsalın ABŞ-a daşınması ehtimalı var. Ticarət naziri Hovard Lutnik keçən ay CBS-ə demişdi ki, “milyonlarla və milyonlarla insanın iPhone-ları hazırlamaq üçün kiçik vintlər vuraraq” işi ABŞ-a gələcək və avtomatlaşdırılacaq, mexaniklər və elektrikçilər kimi ixtisaslı ticarət işçiləri üçün iş yerləri yaradılacaq.

Türkiyə rəsmiləri ölkənin beş şəhərinddə çinli casuslara qarşı əməliyyat keçirdiklərini bildiriblər. Həmin çinli casuslar Türkiyədəki uyğurları izləyirlər. Casuslar bu məqsədlə müxtəlif texnologiyalardan istifadə ediblər. Çinli casuslar saxta mobil qüllələrdən istifadə edərək uyğurları və türk məmurlarını dinləyirdilər.

Türkiyə əks-kəşfiyyatı mayın əvvəlində yeddi şübhəlini həbs edib. Onların avtomobillərində yaxınlıqdakı telefonlardan məlumat, telefon qeydləri, söhbətlər və digər məlumatları toplamaq üçün saxta baza stansiyaları kimi fəaliyyət göstərən IMSI-tutucu qurğuları aşkar edilib. Çin casusları Türkiyəyə mart ayında gəliblər. Hücrənin rəhbəri, adının baş hərfləri ZL olan Çin vətəndaşı, kəşfiyyat əməliyyatı üçün zəmin yaratmaq üçün beş il əvvəl Türkiyəyə gəldiyi iddia edilir. Bura logistika firması və idxal-ixrac şirkəti kimi qabıq şirkətlərin yaradılması və səyləri daha yaxşı əlaqələndirmək üçün türkcənin öyrənilməsi daxildir. Şübhəlilərin hamısı Çin vətəndaşı olmaqla, Türkiyə vətəndaşlarına qarşı mürəkkəb əməliyyat təşkil ediblər. Onların əsas məqsədlərinin uyğurlara və türk məmurlarına aid şəxsi məlumatları toplamaq olduğu halda əməliyyat xərcləri üçün qənaət etmək üçün bank hesablarını sındırdıqları iddia edilir. IMSI-tutucu cihazları qanuni mobil telefon qülləsi siqnallarını təqlid edir. Hədəfin telefonu aktiv xəyal baza stansiyasının təxminən 50 metrinə yaxınlaşdıqda, onun normal bir mobil qüllə olduğuna inanaraq cihaza qoşulur.

Rabitə təfərrüatları və yer koordinatları da daxil olmaqla ələ keçirilən məlumatların birbaşa Çindəki bir idarəçiyə göndərildiyi və casusların “böyük patron” adlandırdıqları bildirildi. Türkiyəli müstəntiqlər texnoloji cihazların qaçaqmalçılıq yolu ilə Türkiyəyə gətirildiyini müəyyənləşdiriblər. Qaçaqmalçılıq hissə-hissə həyata keçirilib: kuryerlərdən biri yalnız antenaları, digəri ayrı bir reysdə yalnız batareyaları, digərləri isə avadanlığın əsl mahiyyətini gizlətmək üçün qalan komponentləri müxtəlif səfərlərdə daşıyıb.

Çinli casusların əsas məqsədi Türkiyədə yaşayan uyğur türklərini, xüsusən də Pekin tərəfindən Çin əleyhinə fəaliyyətlərdə iştirak kimi qəbul edilənləri güdmək olub. Casuslar İstanbul, İzmir, Manisa, Balıkesir və Bursada hədəflərinin kommunikasiyalarını, təmaslarını və hərəkətlərini izləyiblər. Onlar həmçinin, hədəfə alınan uyğurlarla və ya qruplarla təmasda olanları müəyyən etmək və potensial olaraq digər həssas məlumat toplamaq məqsədi ilə Türkiyənin dövlət məmurlarını da hədəfə alıblar. Cinli casusların rəhbəri peşəkar olub, digər casuslar sadəcə ibtidai təhsil alıblar. Onların vəzifəsi baza stansiyasını nəqliyyat vasitəsi ilə daşımaq, onu hədəflərin yaxınlığında yerləşdirmək və sadəcə onu yandırıb-söndürməklə cihazı idarə etmək idi. Digər casus sorğu-sual zamanı Çində lift təmirçisi olduğunu bildirib. Daha dörd nəfərin kuryer kimi fəaliyyət göstərərək cihazın hissələrini Türkiyəyə gətirdiyi güman edilir. Həbs olunan çinliləri dindirilmədə bir-birlərini tanımadıqlarını iddia ediblər. Türkiyə rəsmilərinin sözlərinə görə, bu casus şəbəkəsi Türkiyədə indiyədək aşkar edilmiş ən əhatəli casus əməliyyatlarından biridir. Çinli casus şəbəkəsi vaxtilə Türkiyədə aşkarlanan İsrail və İran casus şəbəkəsindən daha böyük əməliyyat həyata keçirib.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio çərşənbə axşamı bildirib ki, ABŞ ticarəti tarazlaşdırmaq və gəlirləri artırmaq üçün dünya miqyasında ticarət əlaqələrini artım tərəfdarı tariflər vasitəsilə bərpa edir. Rubio, həmçinin Çinə nəzər salaraq, ABŞ-ın Çin Kommunist Partiyasının qlobal miqyasda təsiri ilə üzləşdiyini və onun ticarət təcrübələrindən sui-istifadə etməsinə, ABŞ texnologiyasını oğurlamasına və ölkəni fentanillə doldurmasına imkan verən dövrə son qoyduğunu söylədi.

Dövlət Departamentinin 2026-cı il üçün 28,5 milyard dollarlıq büdcə tələbini açıqlayan Rubio, ABŞ-ın qlobal ticarət əlaqələrini yeni tariflərlə sıfırladığını və israfçı xərcləri azaltdığını söylədi.

Senatın Xarici Əlaqələr Komitəsi qarşısında verdiyi açıqlamada Rubio, “Ticarəti tarazlaşdırmaq və gəliri artırmaq üçün Amerikanın dünya ilə ticarət əlaqələrini inkişaf etdirən tariflər vasitəsilə sıfırlayırıq. Pinqvinlərin çətin olduğu bəlkə də Antarktida istisna olmaqla, hər qitədə USTR-nin ticarət müqavilələrini müzakirə etmək işini dəstəkləyirik. Hind-Sakit Okeandan Afrikaya, Latın Amerikasına qədər Çin Kommunist Partiyasının texnologiyamızı oğurlamaq üçün ticarət təcrübələrindən sui-istifadə etməsi və millətimizi fentanillə doldurması dövrü bitdi.

O əlavə etdi: “Bu gün mən Prezidentin Dövlət Departamenti üçün 2026-cı Maliyyə İlinin Büdcə sorğusunu təqdim edirəm. Ümumilikdə 28,5 milyard ABŞ dolları olan bu büdcə Departamentə öz missiyasını yerinə yetirməyə imkan verəcək, eyni zamanda bir-birini təkrarlayan, israfçı və ideoloji yönümlü proqramlarda 20 milyard ABŞ dolları məbləğində vəsaitin ləğvini təklif edir. 2026-cı maliyyə ili büdcə tələbimiz.”

O, həmçinin qlobal böhranlara tez reaksiya vermək, Hindistan və İordaniya kimi əsas müttəfiqləri dəstəkləmək və Çindən gələn təhdidlərə qarşı çıxmaq üçün 2,9 milyard ABŞ dolları dəyərində “Amerika İlk Fürsət Fondu”nu açıqlayıb.

“Bu yenidən təşkilin əsas prinsipi, vacib olanın büdcələrin ölçüsü deyil, onların tətbiq oluna biləcəyi çeviklik olduğuna inamdır. Bu, yeni Amerika İlk Fürsət Fondunda və ya A1OF-da öz əksini tapmışdır – çoxsaylı parçalanmış və səmərəsiz birləşmiş 2,9 milyard ABŞ dolları çevik hesab, Departamentə cərəyanlı şəkildə xarici yardım proqramlarını aktiv şəkildə cəlb etməyə imkan verəcəkdir. Hindistan və İordaniya kimi kritik tərəfdaşlarla əsas repatriasiya səylərini dəstəkləyin və Çin kimi yaxın həmyaşıd rəqiblərin strateji təhdidləri ilə üzləşin “dedi Rubio.

Amerika Birləşmiş Ştatlar çərşənbə günü İranın ballistik raket proqramını dəstəklədikləri üçün altı nəfərə və 12 firmaya, o cümlədən bir neçə materik Çin və Honq Konqda yerləşən şirkətlərə qarşı yeni sanksiyalar elan edib.

Aksiya İranın neft sənayesi və nüvə proqramı ilə əlaqəli bir sıra qurum və şəxslərə qarşı Tramp administrasiyasının son həftələrdə tətbiq etdiyi sanksiyalardan sonra həyata keçirilir. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, çərşənbə günü sanksiyalar “İran rejiminə Tehranın ballistik raket proqramı üçün lazım olan kritik materialların istehsalında yerli mənbələrdən kömək etmək səyləri” ilə məşğul olan təşkilatlara qarşı yönəlib.

Çin ilk dəfə deyil ki, İrana görə ABŞ sanksiyaları ilə üzləşir. Pekinin iki çıxış yolu var. Pekin ya İranın raket proqramının təkmilləşməsində iştirakını davam etdirəcək, ya da İranla əməkdaşlığı məhdudlaşdıracaq. Pekin birinci yolu seçdiyindən Vaşinqtonun sərt sanksiyaları ilə üzləşməkdə davam edəcək. Buna baxmayaraq, Çinin hakimiyyət dairələrində bu yolun təhlükəli olduğunu anlayanlar da var. Məsələn burasındadır ki, Pekin Vaşinqtonla yeni ticarət sazişi imzalamaq istəyir. Pekin bu yolla Vaşinqtonla arasında gərginliyi azaltmaq istəyir. Ancaq bunun üçün Pekin İran siyasətini korrektə etməlidir.

Haitinin xarici işlər naziri Çin diplomatik cəhətdən təcrid olunmuş adaya qarşı təzyiq kampaniyasını gücləndirdiyi bir vaxtda Çin və Latın Amerikası və Karib hövzəsi ölkələri arasında çərşənbə axşamı Pekində keçirilən forumda iştirak edən Tayvanın iki diplomatik müttəfiqindən biri idi.

Çinin öz ərazisi hesab etdiyi, demokratik yolla idarə olunan Tayvanın cəmi 12 ölkə ilə rəsmi əlaqələri var, onlardan ikisi, Haiti və Sent-Lüsiya tədbirə, Çin Forumu və Latın Amerikası və Karib Hövzəsi Dövlətləri İcması və ya CELAC-a qoşulub.

Forumda Reuters müxbirləri hər ikisinin bayraqlarını Çinin paytaxtının əsas plenar zalında görüblər, Haiti xarici işlər naziri Jan-Viktor Harvel Jan-Batist və Sent-Lüsiyanı diplomat Peter Lansiquot təmsil edir.

Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Lin Jian, iki ölkənin varlığı ilə bağlı sualı cavablandırarkən, forumun Çin ilə Latın Amerikası və Karib ölkələri arasında “qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq” üçün əhəmiyyətli bir platforma olduğunu söylədi.

“Çin həmişə CELAC-a üzv ölkələrin forum çərçivəsindəki fəaliyyətlərdə iştirakını alqışlayıb və dəstəkləyib”, – o, jurnalistlərə açıqlama vermədən deyib.

Haiti və Saint Lucia hər ikisi CELAC-ın üzvləridir.

Tayvanın xarici işlər nazirliyi, rəsmilərinin iştirakının müvafiq ölkələr tərəfindən əvvəlcədən bildirildiyini və Haiti xarici işlər nazirinin ölkənin CELAC üzvlüyünü nəzərə alaraq orada olduğunu söylədi.

Nazirlikdən verilən məlumata görə, Saint Lucia, Lansiquot-un hökumət nümayəndəsi kimi deyil, Sent-Lüsiya İşçi Partiyasının üzvü kimi iştirak etdiyini söylədi.

Nazirlik əlavə edib ki, hər iki ölkənin yüksək vəzifəli şəxsləri dəfələrlə Tayvan ilə dostluğun əhəmiyyətini ifadə ediblər.

Nə Haiti, nə də Tayvandakı Saint Lucia səfirlikləri şərh tələblərinə cavab vermədi.

Media ilə danışmaq səlahiyyəti olmadığı üçün anonimlik şərti ilə danışan iki diplomatik mənbə, Çinin əvvəllər eyni tədbirdə Tayvan müttəfiqləri ilə belə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu söylədi.

Qvatemala və Beliz kimi Tayvanla da əlaqələri olan digər CELAC üzvlərinin bayraqları otaqda görünmürdü.

Tayvan Çinin suverenlik iddialarını rədd edərək, onun digər ölkələrlə diplomatik əlaqələr qurmaq hüququna malik olduğunu və Çinin qlobal səhnədə onun adına danışmaq və ya beynəlxalq məkanına təzyiq etmək hüququna malik olmadığını bildirib.

Honduras 2023-cü ildə Taypeydən Pekinə diplomatik əlaqələri dəyişən sonuncu regional dövlət olub.

Saint Lucia əvvəllər Pekin ilə əlaqələri olub və 2007-ci ildə Tayvanla əlaqələri bərpa edərək, ölkələrin Çinə keçid tendensiyasını pozdu.

Haitinin Tayvanla münasibətləri 1956-cı ildən başlayır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp məşhur cizgi filminin qəhrəmanlarından biri kimi qarşısına çıxana rüsum tətbiq edir. Ağ Ev sahibi bu dəfə kino filmlərinə  rüsum tətbiqinə qərar verib. Ağ Ev sahibi xaricdə istehsal olunan bütün filmlərə 100 faiz rüsum tətbiq ediləcəyini açıqlayıb. Bununla ABŞ Prezidenti məhsullarla yanaşı xidmətlərə də yüksək tariflər tətbiq etməyə başlayacaq. Tramp bu qərarının səbəbini Amerika film sənayesinin digər ölkələrin vergi güzəştləri səbəbilə “çox sürətli şəkildə öldməsi” ilə izah edib. Tramp hazırki vəziyyəti Amerika milli təhlükəsizliyi üçün ciddi təhdid adlandırıb. Bununla əlaqədar olaraq Donald Tramp “filmləri yenidən Amerikada çəkək” şüarını səsləndirib.

Trampın sözlərində həqiqət payı var. Hollivud artıq uzun müddətdir istehsal xərclərinə görə film çəkilişlərini xaricə köçürüb. “The Guardian” nəşrinin məlumatına görə, 2023-cü ildə 40 milyon dollardan çox büdcəli Amerika layihələrinin yarısı xarici ölkələrdə çəkilib. Hollivud xarici ölkələrdə çalışan kinorejisor və studiyalarla filmlərin çəkilişləri ilə bağlı uzun müddətli müqavilələr imzalayıb.

Trampın yeni qərarını ABŞ Ticarət Departamenti yerinə yetirməlidir. Ticarət naziri Hovard Lutnik bu qərarın icrasına məsuliyyət daşıyacaq. Donalt Trampın Çinə qarşı tətbiq etdiyi yüksək tarif siyasəti kino sənayesinə də təsir edəcək. Məsələ burasındadır ki, Çin ABŞ istehsalı olan filmlərin alışını azadlıb. Çin ABŞ-dan sonra ən böyük gəlir gətirən film bazarı sayılır. Bununla ABŞ və Çin arasındakı rəqabət film sənayesində özünü biruzə verəcək.

Исследовательский центр "Атлас"   

Yaponiya mediası xəbər verir ki, Çin Sahil Mühafizəsinə məxsus gəminin helikopterinin hava məkanını “pozması” və dörd gəminin Şərqi Çin dənizindəki mübahisəli Senkaku adaları ətrafındakı ərazi sularına daxil olmasından sonra Tokio Pekinə sərt etirazını edib.

Çin həmçinin Diaoyu adlandırdığı Yaponiyanın nəzarətində olan, yaşayış olmayan adalara da iddia edir. Yaponiyanın rəsmi xəbər agentliyi “Kyodo” şənbə günü hava məkanına müdaxilənin Çin tərəfindən dördüncü hadisə olduğunu bildirib. Yaponiya Sahil Mühafizəsi bildirib ki, helikopter saat 12:20 radələrində Senkakus ətrafında Yaponiyanın ərazi sularına daxil olan dörd Çin Sahil Mühafizəsi gəmisindən birindən havaya qalxıb. Yaponiya Sahil Mühafizəsinin patrul gəmiləri təxminən 15 dəqiqə ərzində ərazi suları üzərində uçan vertolyotu görüblər və bunun nəticəsində Hava Özünümüdafiə Qüvvələri iki reaktiv qırıcını vurmağa məcbur edib.

Yaponiya Xarici İşlər Nazirliyindən verilən açıqlamada, “Mayın 3-də saat 12 radələrində Çin Sahil Mühafizəsinə aid dörd gəminin Senkaku adaları ətrafındakı Yaponiya ərazi sularına daxil olduğu və Çin Sahil Mühafizəsinə məxsus gəmilərdən birindən buraxılan vertolyotun Yaponiyanın ərazi hava sahəsinə daxil olduğu təsdiqlənib” dedi. O, daha sonra bildirib ki, bu hadisədən sonra Asiya və Okeaniya İşləri Bürosunun baş direktoru Çin Səfirliyinin missiya rəhbərinin müavini vəzifəsini icra edən Zhao Baoqanqı çağırıb və Çin Sahil Mühafizəsinin hərəkətlərinə etiraz edərək, oxşar hadisələrin təkrarlanmaması üçün tədbirlər görülməsini tələb edib. Çin dövlət mediası Global Times, şənbə günü Çin Sahil Mühafizəsinin (CCG) gəmilərinin Diaoyu Dao ətrafındakı sularda müntəzəm patrul xidmətini həyata keçirərkən, bir Yaponiya mülki təyyarəsinin Diaoyu Dao üzərində Çinin hava məkanına qanunsuz olaraq səhər saat 11:19-da daxil olduğunu və saat 11:24-də çıxdığını bildirib.

CCG sözçüsü Liu Dejun, Global Times-a verdiyi açıqlamada, Çin Sahil Mühafizəsi “lazımi nəzarət tədbirlərini həyata keçirdi” və xəbərdarlıq etmək və onu uzaqlaşdırmaq üçün bir gəmi helikopteri göndərdi.

Çin mediası bildirib ki, dünən Çinin Yaponiyadakı səfiri Vu Jianghao Yaponiyanın xarici işlər nazirinin müavini Takehiro Funakoşi ilə Yaponiya mülki təyyarəsinin müdaxiləsi ilə bağlı nümayəndəlik təqdim edib.

Исследовательский центр "Атлас"

Авторская колонка Посла Украины в Азербайджанской Республике Юрия Гусева по случаю Международного дня многосторонности и дипломатии ради мира (ООН)

В мире, где глобальные вызовы обрели беспрецедентный масштаб — от войн, ежедневных российских обстрелов мирных городов Украины и терроризма до климатических кризисов и энергетической нестабильности — роль многосторонности и дипломатии выходит далеко за рамки протокола. Это уже не просто инструменты международного общения, а, прежде всего, средства выживания человечества. Поэтому сегодня особенно актуально то, что 24 апреля мы отмечаем Международный день многосторонности и дипломатии ради мира, провозглашённый Генассамблеей ООН в знак признания их ключевой роли в сохранении мира, безопасности и развития.

Украина, противостоящая масштабной вооружённой агрессии со стороны Российской Федерации, ценность справедливого мира имеет особую значимость. Этой ночью российская комбинированная атака на мирный Киев забрала жизни 9 людей, более 70 человек пострадали, в том числе 6 детей. Мы хорошо знаем, что мир — это не просто тишина после артобстрелов. Это справедливость. Это восстановление суверенитета и территориальной целостности. Это наказание за преступления и гарантии недопущения повторения агрессии. Вместе с международным сообществом этого мы добиваемся на всех глобальных площадках, где украинская дипломатия вместе с друзьями и партнёрами отстаивает принципы международного права. Основная стратегическая задача международной дипломатии на сегодняшний день – осуждение ядерного шантажа со стороны РФ, выдвижение требований прекратить угрозы применения ядерного оружия, а также демилитаризировать находящуюся на временно оккупированной Россией территории Украины Запорожскую АЭС ради гарантии ядерной безопасности всей Европы.

Многосторонность сегодня — это не только глобальные форумы и многосторонние дипломатические мероприятия. Это арена ежедневной борьбы за моральный компас мира. И именно здесь проявляется истинная солидарность: через резолюции Генассамблеи ООН, которые призывают к прекращению грубых нарушений международного права; через санкционные механизмы; через гуманитарную помощь тем, кто в ней нуждается. Мы глубоко благодарны Азербайджанской Республике за последовательную поддержку нашего государства, за гуманитарные инициативы и за уважение к нормам и принципам международного права. Это пример ответственного подхода к глобальным вызовам и пример того, как настоящая дипломатия работает ради мира. Многосторонняя координация также должна включать противодействие использованию химического оружия и гибридным кибератакам, которыми Россия ежедневно подрывает наши государственные институты и угрожает безопасности гражданского населения.

Мировая дипломатия может и, на наш взгляд, должна доказывать свою жизнеспособность не только в торжественных речах, но и в практических решениях и шагах, за которыми следуют действия. Ведь именно в такие моменты, как сегодня, проверяется, действительно ли многосторонность — это щит для справедливого мира, арбитр для споров и путь к примирению.  Мы благодарны руководству и народу Азербайджанской Республики за последовательную поддержку территориальной целостности и суверенитета Украины, за гуманитарную помощь, которую наш народ получает с первых дней полномасштабного российского вторжения. Мы очень ценим эту руку помощи и солидарности.

Во времена глобальных вызовов день, когда весь мир вспоминает о силе диалога, а Киев и другие мирные города Украины находятся под российскими ракетными обстрелами, достижение справедливого и устойчивого мира ради будущего является самой главной целью и общей задачей для всего человечества.

С Международным днем многосторонности и дипломатии ради мира!