Blog

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev müharibədən əvvəl Qarabağ üçün dünyada mövcud olan ən yüksək muxtariyyət modeli təklif edirdi. Belə modellər dünyada kifayət qədərdir. Ermənistan hakimiyyəti muxtariyyət modelini qəbul etmədi, separatçılarla birgə “müstəqillikdən” başqa heç bir “təklifi” qəbul etməyəcəklərini bildirdilər. Ermənilər Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra özlərini qalib hiss etdiklərindən “şərtlərini” diqtə etməyə çalışırdılar. Minsk Qrupu həmsədrləri də yüksək muxtariyyət modeli təklifini müzakirə etməyə həvəsli deyildilər. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan içkili şəkildə keçmişdə işğal altındakı Şuşada yallı gedərək “Qarabağ Ermənistandır” deyib tuturdu.

İkinci Qarabağ müharibəsi reallıqları dəyişdirdi. Azərbaycan qələbə çaldı və torpaqlarının böyük hissəsini azad etdi. Hazırda şərtləri diqtə edən tərəf Azərbaycandır. Bundan sonra ermənilərə heç bir xüsusi status verilməyəcək. Bunu özləri və beynəlxalq aləm də anlayır. Qarabağ erməniləri müharibəyə qədər onlara təklif edilən yüksək muxtariyyət statusunu əldə etmək şansını itirdilər. Nikol Paşinyan da reallığı qəbul etmək məcburiyyətində qalaraq artıq “Qarabağ Azərbaycandır” deməyə başlayıb.

Buna baxmayaraq, erməni ekspertləri ara-sıra Qarabağ üçün yüksək muxtariyyət modeli haqqında fikirlər səsləndirirlər. Rusiya mətbuatında da bu mövzuda məqalələr yayımlanır. Modellərdən biri kimi Honkonqun adı çəkilir. Böyük Britaniya imperiyasının tərkib hissəsi olan Honkonq Londonla Pekin arasındakı razılığa görə, 1997-ci ildə Çinin tərkibinə qatılıb. Rusiya qəzetlərinin birində yayımlanan məqalədə Honkonq modelini Pekinin Azərbaycana təklif edə biləcəyinə eyham vurulub. Bu belə əsaslandırlıb ki, Azərbaycan və Ermənistan Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı ilə tərəfdaşlıq münasibətlərinə malikdirlər.

Honkonq “bir ölkə, iki sistem” kursu əsasında Çinə birləşdirilib. Çində hakimiyyət birpartiyalı əsasda formalaşıb, Kommunist Partiyası ölkənin siyasi həyatına hakimdir. Honkonqda isə çoxpartiyalı sistem mövcuddur. Honkond Çinin tərkibində xüsusi idarəetmə formasına malikdir. Maliyyə müstəqilliyinə malik olan Honkonqun xarici siyasət və ordu saxlamaq hüququ yoxdur. Bunlar Çinə aiddir.

Bu model bir neçə səbəbdən Azərbaycanın işinə yaramır.

Firstly, Çində və Honkonqda yaşayanlar çinlilərdir, bu səbəbdən separatçı fəaliyyət üçün zəmin yoxdur.

Second, prezident İlham Əliyevin fərmanı ilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi zonaları mövcuddur, Azərbaycan qanunlarına tabe olacaq ermənilər bu çərçivədə idarəetmə hüquqlarına malik olacaqlar, hansısa geri dönüş mümkün deyil.

"Atlas" Research Center

Vaşinqtonla Pekin arasında dilaoq yaxın tarixin ən aşağı səviyyəsindədir, rəsmilərin qarşılıqlı səfərləri azalıb. Sinqapurda iyunun əvvəlində keçirilən “Şanqri-La Dialoqu” beynəlxalq konfransda ABŞ və Çinin müdafiə nazirləri Llyod Ostinlə Li Şanqfu şam yeməyində qısa fikir mübadiləsi aparıblar. Halbuki, daha əvvəl müdafiə nazirlərinin geniş fikir mübadiləsi aparacaqları anons edilmişdi. Olmadı. Çin müdafiə naziri görüş keçirməkdən imtina edib. Çin müdafiə naziri amerikalı həmkarıyla telefonla danışmağı da bir neçə dəfə rədd edib.

“Şanqri-La Dialoqu” Asiya və Sakit okean regionu ölkələrinin müdafiə nazirlərinin ənənəvi görüş və müzakirə formatıdır. Tədbirə Avropadan da qonaqlar dəvət edilib. Vaşinqton bu konfrans vasitəsilə Pekinlə dialoqu bərpa etmək istəyirdi. Pekin rədd cavabı verib. Məsələ burasındadır ki, ABŞ-ın Çinin müdafiə naziri Li Şanqfuya qarşı sanksiyaları mövcuddur. Vaşinqtonun bu sanksiyaları Çinin müdafiə nazirinin Rusiyadan hərbi təyyarələr  və C-400 raket komplekslərinin alışıyla bağlıdır. Çinin müdafiə nazirinə qarşı sanksiya qərarı Donald Trampın prezidentliyi dövründə qəbul olunub. Co Bayden bu qərarı ləğv etməyib.

“Reuters” agentliyinin məlumatına görə, Sinqapurdakı toplantıda 20 ölkənin təhlükəsizlik xidmətinin yüksək rütbəli təmsilçiləri arasında qapalı şəraitdə görüş də baş tutub. Tərəflər mövcud təhlükələri müzakirə ediblər. Qapalı görüşdə Çin təmsilçisi iştirak etsə də, təhlükəsizlik məsələlərində ortaq məxrəcə gəlmək mümkün olmayıb.

Çində ingilis dilində nəşr olunan “South China Morning Post” qəzetində yayımlanan məqalədə hazırki şərtlər altında iki ölkə arasında danışıqların mümkün olmayacağı vurğulanıb. Doğrudur, kiçik ranqlı diplomatlar arasında təmaslar qeydə alınır, ancaq liderlər və nazirlər görüşmürlər. Pekin təmasların başlaması üçün Vaşinqtonun Çinə qarşı sanksiyaların ləğvini vacib sayır. Bundan başqa Pekin Vaşinqtonun bölgədə hərbi bloklar yaratmasından narahatdır. Bunlardan biri AUKUS-dur. ABŞ, Böyük Britaniya və Avstraliyanı birləşdirən bu blok bölgədə birgə hərbi təlimlərin sayını artırıb. Pekin hesab edir ki, bu fəallıq Çinə qarşı yönəlib. Bu arada, Pekin Çin şirkətlərinə ABŞ istehsalı olan “Micron” yarımkeçiricilərinin alınmasını qadağan edib. Pekin hesab edir ki, həmin yarımkeçiricilər Çinin təhlükəsizliyi üçün təhdiddir.

Vaşinqton Pekinin Ukrayna və Tayvan siyasətindən narahatdır. Bu narahatlıq ortadan qaldırılmayana qədər Vaşinqtoun Çinə qarşı sanksiyalarını yumşaldacağı problematikdir. Pekin Rusiyanın Ukraynaya qarşı işğalçı müharibəsini pisləmir, əksinə Rusiyanın “maraqlarının” nəzərə alınması vacibliyini bildirir. Çin lideri Tayvanı ələ keçirmək siyasətindən də əl çəkməyib. Əslində Tayvanla münaqişə birinci növbədə Çinin maraqlarına ziddir. Çinin Rusiya ilə ticarət mübadiləsi 190 milyared dollar olduğu halda Tayvan adasıyla ticarət mübadiləsinin həcmi 200 milyard dollardır. Yəni Çinin “müstəqilliyini” tanımadığı ada ilə ticarət mübadiləsinin həcmi yaxın dostu və tərəfdaşı olan ölkə ilə ticarət mübadiləsinin həcmini ötür.

"Atlas" Research Center

China and the United States are fighting directly, and the interests of both of them collide in different countries. After the collapse of the Gaddafi regime in Libya through US allies, Chinese oil companies lost nearly 50 billion dollars of their investments in this country. Or when the civil war broke out in Yemen, China used its warships to evacuate its citizens. That is, when China faces an unstable situation in the countries it invests in, it also faces financial losses. In Beijing, they believe that Washington is deliberately creating problems for China in various countries.

China's next huge project is the "Great Silk Road". Dozens of countries are interested in participating in this transport project. China will deliver its products to European markets through this transport route. If an unstable situation arises in any country on the transport route, it will have a negative impact on China's interests. Chinese companies sometimes experience security problems in the country where they work. For example, in Pakistan, a convoy carrying engineers of China Gezhouba Group Company Limited was blown up. In the countries of Central Asia, tensions between local workers and the Chinese are also experienced from time to time. For this reason, Beijing is preparing plans to protect its investments and employees working in different countries.

Military preparations have expanded in China. Beijing attaches importance to cooperation with partner countries in this field. For example, about 6,000 soldiers from 107 countries have studied in China's military centers. China is trying to increase the number of friends. Among the foreign military personnel who studied in China, 8 were appointed defense ministers.

The "soft power" used by Beijing is calculated to win it more friends. China is interested in exploiting the underground resources it needs in different countries. Beijing first provides financial support to that country, then attracts investments there, and in the third stage considers the possibilities of military cooperation. For example, China has expanded cooperation with Nigeria, an oil-rich country in Africa, in various fields. Nigerian soldiers attend courses in Chinese military centers. China trains Nigerian military to carry out anti-terrorist operations. This is important for Beijing so that the Nigerian military can protect China's investments and enterprises in this country. China is trying to cooperate with Central Asian countries on the same basis. Although Central Asian countries attach importance to economic relations with China, Beijing prefers a cautious position in military cooperation. Military personnel of Central Asian countries are interested in training in military centers of Turkey.

"Atlas" Research Center

ABŞ-ın 45-ci prezidenti Donald Trampın reytinqi artmaqda davam edir. Tramp prezident Baydenlə mübarizəyə hazırlaşır. Doğrudur, bunun üçün Tramp Respublikaçı Partiyanın əsas namizədi seçilməli və partiyadaşlarıyla mübarizədə ilkin seçkinin qalibi olmalıdır. Rəy sorğuları göstərir ki, Tramp partiyadakı rəqiblərini xeyli üstələyir. Misal üçün “Morning Consult” şirkətinin araşdırmasına görə, Trampla respublikaçı əsas rəqibi – Florida ştatının qubernatoru Ron Desantis arasında 43 faizlik fərq var. Yəni Trampa 61 faizlik dəstək varsa, Desantisə dəstək cəmi 18 faiz civarındadır. Buna baxmayaraq, Desantis Trampla gələcək mübarizəyə hazırlaşır.

Trampı sərt çıxışları yenidən məşhurlaşdırıb. Tramp sadə amerkiların eşitmək istədiklərini deyir. Misal üçün Tramp deyir ki, o prezident olarsa Rusiya-Ukrayna müharibəsini bitirəcək və ya Çin Tayvan ələ keçirə bilməyəcək. Trampın fikrincə, Pekin Vaşinqtonun şərtlərini qəbul edəcək. Tramp Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə və Çin lideri Tsi Cinpinlə dil tapacağını vurğulayır. Halbuki, ABŞ-la Çin arasında münasibətlərdə gərginlik məhz Trampın prezidentliyi dövründə başlamışdı və Ağ Evin o zamankı sahibi Çinə qarşı sərt sanksiyalar tətbiq etmişdi. Co Bayden bu siyasəti davam etdirmək məcburiyyətində qalıb. Çin Tayvanı ələ keçirmək istəyərsə, Trampın Pekini necə saxlayacağı sual doğurur. Tramp prezidentliyi dövründə Şimali Koreyanın diktator liderini nüvə silahından imtinaya inandıra bilmədi. O bunu bacarmadısa, Pekini Tayvandan imtinaya necə inadıracaq?

ABŞ-ın “The Hill” dərgisində yayımlanan məqalədə Tramp Respublikaçı rəqibləriylə amansız mübarizəyə hazırlaşır və qələbə çalacağına əmindir. Tramp istənilən rəqibi ilə televiziyalarda debat aparmağa hazır olduğunu bildirib. Ümumiyyətlə Tramp son aylarda müsahibələrin sayını artırıb, hətta vaxtilə onu tənqid edən kanallarda da çıxışlar edir. Prezident seçkisi yaxnlaşdıqca Tramp fəallığını daha da artıracaq. Tanınmış respubkaçı senatorlar, o cümlədən vaxtilə partiyalarından prezidentliyə iddalı olan Marko Rubio və Ted Kruz da Trampı dəstəkləməyə hazırdılar. Görünür, hər iki senator bununla Trampın qələbəsi halda müxtəlif vəzifələrə ümid edirlər.

Ağ Evin hazırki sahibi Co Baydenin reytinqi yüksək deyil. Baydenin fiziki halı və çıxışları zamanı səhvləri amerikalıları narahat edir. Ona görə də gələcək seçkidə Trampın şansları yüksək sayıla bilər. Trampa mane ola biləcək amillərdən biri ona qarşı hər hansı məhkəmə çəkişməsi ola bilər. Ancaq Tramp bu kimi sınaqlardan uğurla çıxa bilən siyasətçidir. Amerika tarixində adətən bir dəfə prezident olan sonrakı illərdə iddiasını ortaya qoymur. Özü də Tramp prezidentliyini davam etdirmək üçün rəqibi Baydenə məğlub olub. Buna baxmayaraq, Tramp ənənəvi siyasətçilərdən deyil və gələcək mübarizəyə köklənib.

"Atlas" Research Center

“Hindustan Times” dərgisində yayımlanan məqalədə yazılıb ki, Hindistan və Avstraliya “böyük yeddilər”ə daxil olmasalar da, Yaponiyadakı toplantıya dəvət almışdılar və bu, bölgədə yeni təhlükəsizlik formatının təsisiylə əlaqələndirilib. Bununla “Quad” ölkələri (ABŞ, Hindistan, Avstraliya və Yaponiyanın üzv olduğu təhlükəsizlik dialoqu) Yaponiyanın Xirosimo şəhərində fikir mübadiləsini davam etdiriblər. Təşkilat çərçivəsində hərbi əməkdaşlığın genişlənməsi ön plana çıxıb. “Quad”a üzv ölkələrin baş qərargah rəisləri arasında təmasların sayı artıb. Toplantılarda Böyük Britaniyanın yüksək rütbəli hərbçiləri də iştirak edirlər. Üzv ölkələrin hərbçiləri toplantılarda mümkün təxribata qarşı birgə fəaliyyətin mexanizmlərini müzakirə edirlər.

“Quad” dialoq formatı 2004-cü ildə təsis olunub. Həmin il Hind okeanında sunami nəticəsində müxtəlif sahil ölkələrində 200 minə yaxın insan həlak olmuşdu. Dialoq formatının məqsədi fövqəladə hallar zamanı birgə əməkdaşlığın təşkili idi. “Quad” 2017-ci ilə qədər fəal format olmayıb. Təşkilatı sonrakı illərdə ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp fəallaşdırıb. Tramp administrasiyası “Quad”ı Çinin artan gücünə qarşı formata çevirməyə qərar verdi. Trampdan sonrakı prezident Co Bayden bu siyasəti davam etdirməyə qərar verdi. Pekinlə “Quad” arasında qarşıdurma artıb.

Hindistan adətən hərbi bloklara qoşulmur. Ancaq Hindistanın Çinlə münasibətlərində artan gərginlik və son illərdə sərhəddə baş verən toqquşmalar Dehlini də “Quad” üzvü olmağa həvəsləndirdi. Hindistan son illərdə Qərb ölkələrindən hərbi texnika alışını artırıb. Halbuki, Dehli son illərə qədər Rusiyadan daha çox hərbi texnika alırdı. Ancaq Ukrayna müharibəsi Rusiya hərbi texnikasının keyfiyyətiylə bağlı ciddi suallar yaradıb. Buna görə də Dehli Rusiya ilə əməkdaşlığı davam etdirməklə yanaşı Qərb texnologiyalarına üstünlük verməyə başlayıb.

Beləliklə, “Quad” NATO-ya bənzəməyə başlayıb. Doğrudur, “Quad” çərçivəsində hansısa təhlükəsizlik sənədləri imzalanmayıb və ya bu dialoq formatı NATO-dan fərqli olaraq ortaq müdafiə siyasət yoxdur. Buna baxmayaraq, Vaşinqton Asiya qitəsində tərəfdaşlarıyla müttəfiqliyi gücləndirmək məqsədilə regional bloklar formalaşdırmağa maraq göstərir.

"Atlas" Research Center

Russia's occupation of Bakhmut will prolong the war. Although Ukraine lost this city, it did not give up counter-offensive operations. In such a situation, negotiations between the parties are not realistic. Although Turkey acted as an interim mediator to stop the war, it retreated in the face of the increasing intensity of the war. Although several meetings were held in Istanbul, no results were achieved. The main success in Ankara's mediation was the "grain agreement". However, there is a need to extend the agreement every time, so the negotiations are difficult to progress.

Meanwhile, Beijing is trying to take Ankara's place. Chinese President Xi Jinping spoke to Ukrainian President Volodymyr Zelensky on the phone shortly after his two-day visit to Russia. But this is not enough to be a mediator. For this reason, Tsi Jinpin sent a representative to Kyiv. Li Huin, China's special representative for Eurasian affairs, held discussions in Kyiv. After Kiev, the Chinese diplomat held discussions in Poland, France, Germany and Russia in order to find solutions to the war in Ukraine. Li Huin was once the ambassador of China to Russia.

Despite these initiatives by Beijing, there is no result. Beijing's 12-point package of proposals to end the war several months ago did not work. The biggest flaw of these proposals is that there is not even a sentence about the Russian army leaving the territory of Ukraine. Western countries do not believe in Beijing's sincerity. French President Emmanuel Macron said that due to the war in Ukraine, Russia has effectively become a vassal of China. At the meeting of the "Big Seven" in Japan, the leaders called on China and emphasized the importance of Beijing's influence on the Kremlin's policy in order to stop the war. Beijing has no intention of influencing the Kremlin in order to stop the war and occupation. The "Big Seven" believe that China, a permanent member of the UN Security Council, has the opportunity to stop the war, but Beijing does not want to use this opportunity.

Washington and Brussels will not allow Beijing to mediate between Russia and Ukraine. Although Kiev welcomes China's support for Ukraine's territorial integrity, Ukraine is dependent on financial and military aid from the West. Kiev has to take into account the opinion of Washington and Brussels.

"Atlas" Research Center

At the "China-Central Asia" summit, it was decided that China will provide 3.7 billion dollars in aid to Central Asian countries. According to Chinese President Xi Jinping, China will create a scientific and technological cooperation plan with Central Asia in the field of poverty alleviation, as well as encourage Chinese companies to create more jobs in the region. In addition to the Chinese leader, the President of Kazakhstan Gasim-Jomart Tokayev, the President of Kyrgyzstan Sadir Japarov, the President of Tajikistan Imamali Rahman, the President of Uzbekistan Shavkat Mirziyayev and the President of Turkmenistan Sardar Berdimuhamedov took part in the summit. Chinese leader Xi Jinping visited Central Asian countries for the first time in 2013, and the number of visits has increased since then.

It is interesting that most of these countries are members of the Shanghai Cooperation Organization. In such a case, why does China need to create a special format with Central Asian countries?

Firstly, Among the members of the Shanghai Cooperation Organization are Russia and India. China has a border problem with India, Beijing's partner in the struggle for Central Asia considers the Kremlin as a rival. Since Beijing could not strengthen the integration with Central Asia in the Shanghai Cooperation Organization, it needed a format that did not include the countries of the region, Russia and India.

Second, The United States also joined the struggle for Central Asia. Washington has a "5+1" format in common with Central Asian countries. The US Secretary of State holds a joint meeting with Central Asian foreign ministers once a year. Political, economic and military cooperation issues between Washington and Central Asian countries are discussed at this meeting. This causes concern in China as well as in Russia.

thirdly, Central Asian countries have rich energy and mineral deposits. This is great potential. China, whose finances are growing year by year, needs more energy and mineral wealth. Therefore, Beijing allocates investments and aid to Central Asian countries. Russia and the United States lag behind China in the volume of investments and aid to Central Asian countries. According to "Reuters" agency, the economy of Central Asian countries will grow by 4.2 percent this year. This figure was also confirmed by the International Monetary Fund. China is trying to use this potential. A part of Central Asia's oil and gas pipelines is directed to China. In 2022, China's trade with Central Asian countries will reach 70 billion dollars.

Fourthly, The main main line of China's "Great Silk Road" project passes and must pass through Central Asia. Beijing wants to involve all Central Asian countries in the "Great Silk Road" project. Meanwhile, Beijing is also positive about the access of Central Asian countries to Azerbaijan and Turkey via the Caspian Sea along with various routes. Besides, China is interested in cooperation with Iran and Armenia. The route across the Caspian Sea extends from Azerbaijan, Georgia and Turkey to Europe. The other route is planned to go from Turkmenistan by land to Iran and Armenia. If Azerbaijan and Armenia reach an agreement, the Zangezur corridor will become a part of the "Great Silk" road. With this, Beijing is trying to attract the absolute majority of countries in the Eurasian region to the "Great Silk Road" project.

Nevertheless, China's increased activity in the region also has its risks. Although Beijing does not interfere in the internal affairs of Central Asian countries, it wants these countries to maintain a balance in their foreign and security policies, that is, it is against the rapprochement of these countries with the United States and Russia. In addition, Central Asian countries become dependent on Beijing as they borrow more from China. Uyghurs fleeing the oppression of the Chinese regime settle mainly in Central Asian countries. This factor also worries Beijing.

"Atlas" Research Center

The main topic of the summit of the leaders of the "big seven" held in Hiroshima, Japan, was again Ukraine. Of course, the leaders of the big states also discussed topics such as climate change, the global economic situation, and nuclear security. But Ukraine was above all topics.

On the first day of the meeting, the leaders adopted a joint statement on the war in Ukraine. The statement consisted of 11 points. The leaders once again emphasized that they will support Ukraine as much as it needs. This means that the "big seven" will do everything in their power to ensure that Ukraine is not defeated. However, on the second day after the discussion began, news came that Russia had concluded its occupation of the Ukrainian city of Bakhmut. However, the Russian army and "Wagner" mercenaries have not succeeded in occupying the city for months, suffering tens of thousands of casualties. Although the Ukrainian army tried to continue its resistance until the end, it retreated to a more suitable position. This is not the end, Ukraine will continue its struggle to return Bakhmut.

Ukrainian President Volodymyr Zeensky's participation in the summit was announced via video conference. Nevertheless, Zelensky decided to attend the summit. It was important for Zelenskiy to explain to his leaders in general and one-on-one conversations the importance of increasing support for Ukraine. For example, Ukraine is trying to buy F-16 aircraft from the United States. In Washington, there are those who approach this request positively and those who approach it negatively. Russian planes had the upper hand in Ukrainian skies.

The leaders of the "Big Seven" said that the sanctions against Russia are effective and Russia's tensions are decreasing. Sanctions against Russia will be tightened, new companies and names of more Russian citizens will be added to the list. For example, Great Britain increased the list to 86 Russian citizens, while Canada's list includes 70 Russian individuals and companies. There are also Armenian companies cooperating with Russian sanctioned companies in the US list. In the analytical report prepared by the "Atlas" Research Center last month, a list of Armenian state-owned companies that Washington and Brussels are trying to get rid of Russian state-owned companies from sanctions was published. This is a secret agreement between Armenia and Russia.

The second main topic of the "Big Seven" was China. The leaders expressed concern over China's increasing military power in the oceans, its military plans against Taiwan, and its policy of repression against the Uyghurs. Beijing reacted harshly to these accusations. Beijing said that the opinions voiced against China in Japan will harm relations. Beijing has declared that the issue of Taiwan and the Uyghurs is China's internal affair.

Despite Beijing's statement, Western countries have different positions on both issues. It is no coincidence that British Prime Minister Rishi Sunak called China the biggest threat to global security. "The G7 has demonstrated unity of purpose in relation to China. "China represents the greatest challenge to global security and prosperity of our century," said the head of the British government, emphasizing the importance of continuing the struggle with Russia as well as China.

"Atlas" Research Center

Avropa İttifaqının xarici siyasət məsələləri üzrə komissarı Jozep Borrel Rusiyaya qarşı mübarizənin tam gücüylə davamının tərəfdarıdır. Bu səbəbdən Borrel rusiyalı rəsmilərin ən çox tənqid olunduğu şəxslərdəndir. Ancaq Borrel yalnız Rusiya ilə kifayətlənmir. O son çıxışlarının birində Avropa İttifaqı ölkələrini Çinlə mübarizəyə də səsləyib. Borrel Çinin dünyada artan gücündən narahatdır. Ona görə də avropalı baş diplomat Avropanın Rusiya ilə yanaşı Çinə qarşı da vahid strategiyasının hazırlanmasını dəstəkləyir. Borrel bütün bu fikirlərini “Financial Times” qəzetində yayımlanıb. Borrel ayrıca, mövzu ilə bağlı Avropa İttifaqına üzv ölkələrin xarici işlər nazirlərinə məktub göndərib. Borrel həmin məktubda yazıb ki, Avropa İttifaqı ölkələri Çinlə bağlı ortaq strategiyanın hazırlanmasına çalışmalıdırlar.

Borrel Çinin siyasətindən niyə narahatdır?

Firstly, Avropa komissarı hesab edir ki, Ukrayna müharibəsi fonunda Çin bölgədə gücünü artırmağa çalışır və Pekinin siyasəti getdikcə aqressivləşir.

Second, Borrel hesab edir ki, Pekin Rusiyanın Ukraynaya qarşı işğalçı müharibəsini dayandırması üçün heç nə etməyib, halbuki, buna cəhd edə bilərdi.

Hadisələrin bu istiqamətdə gedidaşı Pekinin narahat edir. Çin ABŞ-la siyasi və təhlükəsizlik sahəsində rəqabət aparır. Ancaq Pekin eyni rəqabəti Avropa ölkələri ilə aparmaq istəmir. Çinin xarici işlər naziri Tsin Qan Avropa ölkələrinə səfəri zamanı münasibətləri gərginləşdirməməyə və Brüsseli Amerikanın yolu ilə getməməyə çağırıb. Tsin Qan hesab edir ki, Vaşinqton qəsdən Avropa ilə Çin arasındakı münasibətləri gərginləşdirir. Buna baxmayaraq, Çinin artan gücü onu istər-istəməz Avropa ilə də üz-üzə qoyur.

Bu arada, Çinin daha bir ölkə ilə münasibətləri gərginləşib. Kanada hökuməti Çinin Toronto şəhərindəki konsulluğunda çinli diplomatı ölkədən çıxardıqdan sonra eyni addımı Pekin atıb. Kanadanın Şanxay şəhərindəki konsulu persona non-qrata elan edib. Kanada hökumətinin ölkədən çıxardığı çinli diplomat Kanada parlamentinin Çin mənşəli deputatını şantaj edirmiş. Kanadanın “Globe and Mail” dərgisində şantajın mahiyyəti yazılıb. Kanadanın Çin mənşəli deputatı Maykl Çoxqun yaxın qohumları Honkonqda yaşayır. O isə Çinin insan haqları siyasətini tənqid edir. Çinli diplomat deputata xatırladıb ki, Pekinə qarşı tənqidlərini davam etdirsə, Honkonqdakı qohumları üçün pis olacaq. Pekin ABŞ və Kanada ilə münasibətlərin gərginlşməsini istəməsə də, bu qalmaqallar normallaşma prosesinə mane olur.

"Atlas" Research Center

Former US Secretary of State Henry Kissinger said in an interview to "CBS News" channel that "real negotiations" between Ukraine and Russia are possible until the end of the year. But who will be the mediator? Kissinger suggested China.

What did Kissinger refer to when he said that Beijing could be a mediator? Beijing's recent growing role seems to indicate this. Beijing became the main mediator in the reconciliation between Iran and Saudi Arabia. Beijing itself wants to mediate between Russia and Ukraine. But there is no basis for this. Beijing maintains a distance with Kiev while strengthening its strategic partnership with Moscow. It is true that Beijing supports the territorial integrity of Ukraine, but it does not condemn the occupation and does not talk about the need to return the land to Ukraine. Without this, it is impossible to ensure peace.

Despite Kissinger's positive statement about China, Washington and Brussels do not accept China's mediation between Ukraine and Russia. Washington and Brussels are the main supporters of Ukraine. Kyiv has to reckon with the opinion of these two centers. Ukrainian President Volodymyr Zelenskiy in a telephone conversation with Chinese leader Xi Jinping simply concluded that China will not sell arms and military equipment to Russia. But Washington and Brussels have little faith that Beijing will fulfill this promise.

Meanwhile, the European Union is preparing to impose sanctions against China. Chinese Foreign Ministry spokesman Wang Wenbin said that if the European Union imposes sanctions on Chinese companies, Beijing will protect its interests. This means that Beijing will also accept sanctions against the countries of the European Union.

Beijing believes that Washington has broken the positive momentum achieved by the leaders of the United States and China in Bali. China's Foreign Minister Xing Gan said this in a meeting with US Ambassador to this country Nicholas Burns. In November 2020, Chinese leader Xi Jinping and US President Joseph Biden held successful talks on the Indonesian island of Bali within the framework of the G-20 summit. Beijing hoped that relations would normalize after these talks. It didn't happen. Beijing believes that Biden has returned to the politics of former President Donald Trump. The most tense period of relations with China coincided with the presidency of Donald Trump.

It will be difficult for Beijing to normalize relations with Washington. Beijing is trying to avoid the same situation in Europe-China relations. However, this does not depend on Beijing's wishes. Brussels is preparing a new strategy for China. In an article published in the "Financial Times" newspaper, it is written that the European Union may impose sanctions against seven Chinese companies that supply electronic equipment to Russia. According to the publication, restrictions may be imposed on companies that produce microchips, semiconductors and other electronic products. These will pave the way for the European Union to tighten its policy on China.

"Atlas" Research Center