Автор: Шахин Эльханоглу

Ukrayna vacibdir, yoxsa Burkino-Faso?

Avropa İttifaqının rəhbəri Şarl Mişel bildirib ki, yaxın həftələr Ukrayna savaşında həlledici olacaq. Mişel haqlıdır. Rusiya genişmiqyaslı hücuma hazırlaşır. Əgər Qərb ölkələri vəd etdikləri hərbi texnikanı Ukraynaya çatdırmaqda gecikərlərsə, işğalçılar irəliləyə bilərlər. Əksinə, hərbi texnika və sursat Kiyevə yaxın günlərdə çatdırlarsa, Ukrayna ordusunun müqavimət gücü artacaq. Ancaq Fransa və Almaniyanın timsalında hərbi texnikanın Ukraynaya yaxın günlərdə çatdırılacağı şübhə doğurur. Fransa daha çox Afrikadakı keçmiş müstəmləkəsi olan Burkino-Faso haqqında düşünür ki, bu ölkədəki hərbi varlığını davam etdirsin. Çünki Afrika ölkələrindən sovurmağa mənbələr çoxdur, Ukraynaya isə yardım əli uzadılmalıdır. Fransa isə “alan” ələ öyrəşib.

 

 

Почему население Китая уменьшилось?

Çinin əhalisi 2022-ci ildə bir il əvvəlki illə müqayisədə 850 min nəfər azalıb. Çində ölkə əhalisinin sayının azalması son 60 ildə ilk dəfə baş verib. Çində 2022-ci ildə 9,56 milyon insan doğulub, 10,41 milyon nəfər ölüb. Bununla Çində ilk dəfə ölənlərin sayı doğulanların sayını üstələyib.

Çində azalma niyə baş verib?

Bunun bir neçə səbəbi var.

Во-первых, Çində əhalinin azalmasına pandemiya səbəb olub. Koronavirus Çində qeydə alındıqda ölənlərin sayı çox deyildi. Pekin sərt qapanma qərarı verdi. Nəticədə dünyada koronavirus geniş yayılarkən, Çində virus nəzarət altına alındı. Ancaq 2022-ci ilin sonundan başlayaraq koronavirus Çinə yenidən qayıtdı. Bəlli oldu ki, sərt qapanma  virusu yox etmədi. Pekin yenidən sərt qapanma qərarı verdi, ancaq bu dəfə çinlilər etiraza başladılar. Pekin etirazların artacağından ehtiyat edərək sərt qapanma siyasətindən imtina etdi. Bu isə öz növbəsində pandemiyanın bu il Çində əvvəlkindən də geniş yayılmasına şərait yaratdı. Bəzi ekspertlərin fikrincə, Çin əhalisinin yarıdan çoxu virusa yoluxub və il ərzində ölənlərin sayı 1 milyona yaxınlaşacaq.

Второй, Çin 1980-ci illərdən başlayaraq “bir ailə, bir uşaq” siyasəti həyata keçirib. Bir uşaqlı ailələrə müxtəlif sosial dəstəklər nəzərdə tutulmuşdu. Pekin bu siyasətə ona görə üstünlük veriridi ki, artan əhalinin problemləri də artırdı ki, onları həll etmək lazım idi.

Çinin sonrakı illərdə iqtisadi imkanları və maliyyə gəlirləri artdıqca əhalinin artan sayı artıq problem yaratmamamağa başladı. Buna görə də Pekin 2015-ci ildə ailələrə əvvəlcə iki, 2021-ci ildə isə üç uşaq dünyaya gətirməyə icazə verdi. Bunun bir səbəbi də Çin əhalisinin qocalmasıdır. Yaşlı insanların sayı artdıqca işçilərin sayı azalır, dövlətin sosial ödəmələri artıb. İşçi qüvvəsinə ethiyac var. Buna görə də Pekin ailələrə nə qədər uşaq dünyaya gətirmək tövsiyyəsindən imtina edib.

Bu arada, Hindistanın əhalisi artıb. Hindistanın əhalisi 2022-ci ilin sonuna kimi 1,417 milyard nəfər təşkil edib. Bəziləri bu sayın çox ola biləcəyi ehtimalını irəli sürüb. Çünki Hindistanda kəndlərdə ev təsərrüfatlarında bir sıra hallarda doğuşlar qeydə alınmır, bu da əhalinin sayının daha çox olması ehtimalını artırıb.

Bu gedişlə Hindistan əhalisi Çin əhalisini üstələyəcək. Hindistan əhalisinin yarısı 30 yaşdan aşağıdır. Bu amil Hindistanın dünyanın ən sürətlə böyüyən iqtisadiyyatı olacağı ehtimalını artırıb.

Исследовательский центр "Атлас"

 

Железный кулак

İşğal altındakı torpaqlarımızın
azadlığı uğrunda şəhid olanların
əziz xatirəsinə

 

 

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlliylə bağlı aparılan danışıqlar dalana dirənmişdi. Ermənistanda hakimiyyətə gələn yeni qüvvələrin Azərbaycana qarşı təxribatları artırdı. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın işğal altındakı Şuşaya mütəmadi gəlişləri, Azərbaycanın qədim şəhərində yallı oynaması, Dağlıq Qarabağ “prezidentinin andiçmə mərasimini” Şuşada keçirməsi və separatçıların parlamentini də qədim şəhərimizə köçürməsini bəyan etməsi müharibənin qaçılmaz olduğunu göstərirdi. Ermənistan silahlı qüvvələrinin iyul ayında törətdiyi təxribat səbir kasamızı daşıran son damla oldu.

 

 

Kitabı buradan yükləyə bilərsiniz: Железный кулак

 

 

Апрельский огонь

Qarabağ savaşında həlak olanların əziz xatirəsinə ithaf edirəm.

2016 yadda qalan il oldu. Cəbhə bölgəsində 4 günlük aprel döyüşləri Azərbaycan cəmiyyətində ruh yüksəkliyi yaratdı. “Əgər strateji yüksəkliyi geri qaytarmaq və 20 ildən çox boş qalan kəndi məskunlaşdırmaq mümkündürsə, işğal altındakı başqa əraziləri də azad etməyə gücümüz çatar” fikri cəmiyyətə hakim oldu. Ancaq 2016-cı ildə ümidlə yanaşı ümidsizlik də yaşandı. Aprel savaşından sonra böyük dövlətlərin işğalçı Ermənistana təsir edib Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonları boşaldacağına olan ümidlər özünü doğrultmadı. Bəlli oldu ki, hətta müharibə təhlükəsi də həmsədr dövlətlər – Rusiya, Fransa və Amerika Birləşmiş Ştatlarını Ermənistan hakimiyyətini yola gətirməyə kifayət etmir. Vasitəçilərin iştirakı ilə prezidentlərin Vyana və Sankt-Peterburq görüşləri nəticəsiz qaldı. Savaş başlayana qədər il ərzində müxtəlif görüşlər keçirilmiş, bölgəyə səfərlər reallaşdırılmışdı. Həmin ilin Qarabağla bağlı gedişatın və aparılan danışıqların təfərrütları barədə “Aprel atəş(kəs)i” kitabını yazdım.

 

 

Kitabı buradan yükləyə bilərsiniz: Апрельский огонь

 

 

 

 

«От Майдана к Майдану»

2014-cü ildən başlayaraq Ukraynaya mütəmadi səfərlər edir, oradakı vəziyyəti təhlil edirdim. Kiyevdə ikinci “Maydan hərəkatı” davam edərkən Rusiya Krımı ilhaq etdi, ardınca Donbasda Moskvanın dəstəyi ilə separatçılar mərkəzi hakimiyyətə qarşı fəaliyyətə keçdilər. Kiyevdən Donetsk şəhərinə gedərək oradakı vəziyyəti yerindəcə təhlil etdim və 1990-ci illərin əvvəllərində Azərbaycan torpaqlarının işğalından çıxış edərək Ukraynanı daha ağır böhran gözlədiyi qənaətinə gəldim. Gözlərimin qarşısında Donetsk şəhərində separatçılar və Rusiyadan göndərilən xüsusi təyinatlılar inzibati binaları ələ keçirirdilər. Donetskdə olarkən ilk 5 nəfərin qətlə yetirildiyi xəbərini aldım. Donetskdən qatarla Kiyevə qayıtdım və bu Donbassdan Ukraynanın paytaxtına hərəkət edən sonuncu qatar idi. Kiyevin separatçılarla mübarizəsi başladı. Kiyevdə və Donetskdəki müşahidələrimi və keçirdiyim görüşləri rus dilində qələmə aldığım “Maydandan maydana” kitabında nəql etdim. Kitabın həm Bakıda, həm də Kiyevdə təqdimatını keçirdim.

 

 

Kitabı buradan yükləyə bilərsiniz: От «Майдана» к «Майдану»

 

 

 

Нагорный Карабах: статус без статуса

ВАЖНАЯ ЗАМЕТКА:  Эльхан Сахиноглу написал книгу «Нагорный Карабах: статус без статуса» в 2010 году. В то время власти Азербайджана, хотя и не отвергали вопрос о статусе в целом, подчеркивали, что обсуждение этой темы возможно после выполнения первоначальных пунктов «поэтапного» плана урегулирования. Однако во время и после Второй карабахской войны азербайджанские власти неоднократно заявляли, что вопрос о статусе Карабаха обсуждаться не будет.

 

Государства, столкнувшиеся с сепаратизмом, в том числе Азербайджан, проявляют растущий интерес к автономиям в разных регионах мира. Эти модели нужно изучать и исследовать. Следует отметить, что Далай-лама, один из самых известных деятелей мира, побывал в Южном Тироле во время своего визита в Италию в 2009 году. Целью визита в регион Далай-ламы, боровшегося за автономию Тибета, было знакомство с примером того, как живут вместе народы в автономной провинции, связанной с Италией. Армянским сепаратистам также необходимо изучить этот и подобный опыт. Потому что в конечном итоге статус, который будет присвоен Нагорному Карабаху, не будет превышать статус 10 моделей, рассказанных в этой книге.

 

 

Получить книгу можно здесь: Нагорный Карабах-без статуса

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rusiyada yeni hədəf kimdir?

Rusiya prezidenti Vladimir Putin 10 il əvvəl xarici jurnalistlərdən birinin “Ukraynanın NATO-ya inteqrasiyasına necə baxırsınız” sualına belə cavab vermişdi ki, bu onu narahat etmir, “Ukrayna müstəqil dövlətdir, istənilən qurumla əməkdaşlıq seçimində sərbəstdir” demişdi. 2014-cü ildə bu sözlərin həqiqəti əks etdirmədiyini gördük, dəyişən Putin məhz “NATO təhlükəsinə” görə Krımı ilhaq etdiyini açıqladı, 8 il sonra isə eyni “arqumentə” görə Ukraynaya qarşı işğalçı müharibə başladı.

Putinin hakimiyyətdə olduğu illərdə dəyişdiyinə dair başqa bir nümunə də var. Deməli, həmin Putin 2009-cu ildə Rusiyanın məktəb dərsliklərinə yazıçı Aleksandr Soljenitsının “Arxipelaq QULAQ” əsərinin daxil edilməsini lazım bilib. Bu əsər ilk dəfə 1973-cü ildə Qərb ölkələrində nəşr olunub. Əsər yazıçının özünün də keçdiyi məşəqqətli yoldan, o cümlədən 1918-1956-cı illər arasında düşərgələrdə incidilən və ölən milyonlarla SSRİ vətəndaşının represiyasından bəhs edir. Əsər SSRİ-də ilk dəfə 1989-cu ildə “yenidənqurma” illərində dərc olunub. Aleksandr Soljenitsının özünə də siyasi sığınacaq tapdığı ABŞ-dan geri qayıtmasına icazə verilib. Vaxtilə Soljenitsını dahi rus yazıçısı hesab edən Putin artıq fikrini dəyişib. Hazırda Kreml sahibini repressiya qurbanlarının acı taleyinin öyrənilməsi deyil, “imperiya sərhədlərinin genişləndirilməsi” düşündürür. Bu səbəbdən Putinin arxasınca gedənlərin qəddar Stalinə rəğbət artıb. Bu “məntiqə” görə faşist Almaniyası üzərində qələbə qazanan Stalin öz vətəndaşlarını öldürməyib, guya hamı hüzur içində yaşayırmış. Təsadüfi deyil ki, Rusiya Dövlət Dumasında hakim partiyanın deputatları Aleksandr Soljenitsının əsərinin məktəb dərsliklərindən çıxarılmasını təklif ediblər. Deputatlar əsərdəki faktların həqiqəti əks etdirmədiyini iddia ediblər. Guya bu əsər yazılmasaydı və tarix kitablarına salınmasaydı, SSRİ-də milyonlarla insanın repressiya qurbanı olduğunu gizlətməkmi mümkündür? Dövlət Duması Ukrayna müharibəsi fonunda tarixi həqiqətləri gənc nəsildən gizlətməyə çalışır. Aydındır ki, sifariş Kremlən – birinci şəxsdən gəlib.

 

Путина нельзя поддерживать!

Депутат казахстанского парламента Азамат Абильдаев заявил в интервью 18 января, что поддерживает президента России Владимира Путина, в том числе в том, что Украиной правят «нацисты» и невозможно допустить жертв среди мирного населения. За эти слова он был лишен как мандата, так и членства в Демократической партии «Ак Ёл». Данное решение опубликовано на сайте Центральной избирательной комиссии Казахстана.

Это правильное решение. Это не имеет ничего общего со свободой слова или демократией. Такой должна быть судьба политиков, поддерживающих оккупацию и оккупантов. Казахстан считается стратегическим партнером России. Тем не менее, Путина и российскую оккупацию Украины не могут поддержать даже в Казахстане. Такой же запрет должен применяться и в других странах. К сожалению, вокруг нас есть те, кто поддерживает Путина и агрессивную войну России против Украины. Поддержка агрессивной войны России против Украины ничем не отличается от поддержки оккупации Арменией азербайджанских земель, но вокруг нас есть те, кто этого не понимает. Казахстан преподал хороший урок тем, кто этого не понял.

 

Азербайджан сделал правильный выбор

Согласно последнему отчету Стокгольмского международного института исследования проблем мира, двумя странами, демонстрирующими самый высокий рост продаж оружия в мире, являются Турция и Израиль. В отчете подчеркивалось, что из 100 компаний, занимающихся продажей оружия, три принадлежат Израилю и две Турции. Если в 2002 году турецкие военно-производственные компании продали военной техники всего на 1 миллиард долларов, то в 2021 году эта цифра превысит 10 миллиардов долларов.

Турция расширила свой рынок сбыта. Примером тому является покупка Турцией 77 вертолетов «Атак» еще на далеких Филиппинах. Интересно, что в последние годы основными покупателями израильских компаний были арабские страны. Однако в последние годы все арабские страны осуждали Израиль за палестинский вопрос. Сейчас группа арабских стран установила дипломатические отношения с Израилем и закупает у этой страны современное оружие. Например, Объединенные Арабские Эмираты отдали предпочтение израильским ЗРК «Барак». Военная техника, которую Азербайджан получает от Турции и Израиля, основана на стратегическом союзе и стратегическом партнерстве с этими двумя странами. Высокое качество полученной нами военной техники проявило себя во Второй Карабахской войне. В отчете Стокгольмского международного института исследования проблем мира показано, что даже те, кто не является стратегическими партнерами Турции и Израиля, повысили интерес к военной технике этих двух стран.

 

Еще одно государство хочет иметь ядерное оружие

Şimali Koreyanın nüvə başlıqlı raketlərinin sayını artırması qonşu Cənubi Koreyanın narahatlığını artırıb. Cənubi Koreyanın prezidenti Yoon Suk-yeol ölkəsinin nüvə silahına yiyələnməsi istəyini səsləndirib. Cənubi Koreya Xarici İşlər Nazirliyi qonşu ölkələri qorxutmamaq üçün məsələyə aydınlıq gətirərək prezidentin nüvə silahıyla bağlı fikrinin hipotetik məna daşıdığını açıqlayıb. Ancaq prezidentin açıqlaması artıq işini görüb.

Beləliklə, Cənubi Koreya “nüvə klubuna” daxil olmaq istəyir. Seulun istəyi anlaşılandır. Qonşu Şimali Koreyada diktatura mövcuddur və bu ölkə istənilən an qonşu ölkəni raket atəşinə tuta bilər. Həmin raket isə nüvə başlığı daşıya bilər. Cənubi Koreya prezidenti nüvə silahına yiyilənmək üçün iki yol göstərib. Birinci yol Cənubi Koreyanın nüvə silahını öz imkanları ilə əldə etməsidir. Cənubi Koreyanın maliyyə və elmi imkanları yüksəkdir, qısa müddətdə çalışmalara başlayıb nüvə silahı əldə edə bilər. İkinci yol müttəfiq dövlətlərdən birinin Cənubi Koreya ərazisində nüvə silahı yerləşdirməsidir. Müttəfiq dövlət dedikdə böyük ehtimalla Amerika Birləşmiş Ştatları nəzərdə tutulub.

ABŞ-ın keçmiş prezident Donald Tramp Cənubi Koreyada nüvə başlıqlı raketlərin yerləşdirilməsinin əleyhinə idi. Tramp bunun əvəzinə Şimali Koreya diktatoru ilə dialoqa üstünlük verirdi. Ancaq bu dialoq nəticə vermədi. Şimali Koreya nüvə başlıqlı raketlərin istehsalından imtina etmədi.

Əslində Cənubi Koreyada bir-biri əvəz edən liderlər nüvə silahı məsələsiylə bağlı keçmiş illərdə də açıqlamalar verirdilər. Misal üçün Çənubi Koreyanın 1970-ci illərdəki lideri Pak Çjon Hi nüvə silahı əldə etmək üçün alimlərə tapşırıq vermişdi, çalışmalar başlamışdı. Ancaq Vaşinqton Seula təzyiq etdi və çalışmalar dayandırıldı. Cənubi Koreya 1975-ci ildə “nüvə silahının yayılmaması barədə müqaviləyə” imza atdı. Ancaq hazırda vəziyyət fərqlidir. Şimali Koreya nüvə başlığı daşıya bilən raket istehsalını artırır və Seul buna seyrçi qalmaq istəmir.

Cənubi Koreya prezidentinin nüvə silahıyla bağlı açıqlaması bir çox ölkənin diqqətini çəkib. ABŞ Cənubi Koreyanın müttəfiqi kimi hazırki şərtlər daxilində Seula nüvə silahı əldə etməyə qadağan edə bilməyəcək. Cənubi Koreyanın nüvə silahına yiyələnməsi Rusiya və Çinin xoşlarına gəlməyəcək. Moskva və Pekin buna etiraz edəcəklər. Ancaq Moskva və Pekin Şimali Koreyanın nüvə başlıqlı raketlərdən imtina etməsi üçün heç nə etmədilər. Əksinə Moskva və Pekin Şimali Koreyanın ABŞ və Yaponiyanı raketlərlə hədələməsindən məmnundurlar.

Son aylarda Şimali Koreyanın pilotsuz uçuş aparatları tez-tez Cənubi Koreyanın hava məkanına daxil olurlar. Cənubi Koreyanın havadan müdafiə sistemləri həmin dronları heç də hamısı zərərsizləşdirə bilməyib. Bu da Seulda belə bir fikir formalaşdırıb ki, bir gün Şimali Koreya Cənubi Koreya ərazisini raket atəşinə də tuta bilər. Bundan qorunmağın yeganə yolu Cənubi Koreyanın nüvə başlığı daşıya bilən raketlərlə təhciz olunmasıdır.

Исследовательский центр "Атлас"

 

О нас

Исследовательский центр «Атлас» был основан в Баку в 2003 году группой политологов. Возглавляет центр политолог Эльхан Сахиноглу.

Прилавок

Авторизоваться
Сегодня
Umumi 1400925
ru_RURU