Day: June 4, 2026

ABŞ-la İran arasında atəşkəs nisbi xarakter daşıyır. ABŞ zaman-zaman İranın dəniz limanlarına və hərbi katerlərinə zərbələr endirir, İran isə Vaşinqtonun bölgədəki müttəfiqlərini hədəf alıb. İranın Küveytin hava limanına endirdiyi zərbələr iki ölkə arasında münasibətləri gərginləşdirib. Tehranın həmişəki ittihamı bundan ibarətdir ki, ABŞ İrana hücumlarında Körfəz ölkələrindən, o cümlədən Kuveyt ərazisindən istifadə etməkdədir.

Hörmüz boğazıyla bağlı mürəkkəb vəziyyət də dəyişməz olaraq qalır. Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyət beynəlxalq aləmdə enerji qiymətlərinin artımına səbəb olmaqla yanaşı, müxtəlif ölkələrin iqtisadiyyatlarına mənfi təsir edir. Misal üçün “Bloomberg” agentliyinin məlumatına görə, Hörmüz boğazındakı mövcud vəziyyətlə əlqaədar olaraq 2026-cı ilin may ayında Pakistanda istehlak qiymətləri 11,7 faiz artıb. Bu dinamikanın əsas səbəblərindən biri enerji qiymətlərinin artmasıdır. Bu fonda Pakistan Mərkəzi Bankı aprel ayında təxminən üç ildən sonra ilk dəfə olaraq əsas faiz dərəcəsini qaldırmaq məcburiyyətində qalıb. Hörmüz boğazının bağlanmasının başqa qurbanları da var. Müharibədən əvvəl Yaxın Şərq enerji axınlarının əhəmiyyətli bir hissəsi Asiya-Sakit Okean bölgəsinə yönəldilirdi. İdxalın kəskin azalması yalnız Pakistanda deyil, Sinqapur, Filippin, Şri-Lanka, Hindistan, Yaponiya və bir sıra digər ölkələrdə yanacaq qiymətlərinin sürətlə artmasına səbəb olub.

Hindistan Hörmüz boğazındakı böhran fonunda Rusiyadan daha çox neft almağa başlayıb və bu həcmi artırmağı planlaşdırır. Hindistan enerji ehtiyacının 70-80 faizini idxal hesabına ödəyir. Hörmüz boğazında bir çox dövlətin, o cümlədən Hindistana aid tankerlər var. Tehran ara-sıra dost və tərəfdaş saydığı ölkələrin tankerlərinin keçidinə icazə versə də, bu enerji qıtlığını aradan qaldırmağa şərait yaratmır. Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı sanksiyaların davamında israrlı olsa da, yanacağa olan tələbat Asiya ölkələrini Rusiyadan neft almağa sövq edir. Hörmüz boğazının mühasirəsi Hindistana mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünə ciddi təsir edib. Rusiya neftinin əvəzlənməsi əvvəllər Hindistan üçün təhlükəli hesab olunurdu. Çünki, ABŞ Hindistana təzyiq edirdi ki, bu dövlət Rusiyadann eft alışını azaltsın. Ancaq Vaşinqton Hörmüz boğazıyla bağlı mürəkkəb vəziyəti nəzərə alaraq hazırda Hindistanın və digər dövlətlərin Rusiyadan neft alışına mane olmur.