Day: September 10, 2026

Sentyabrın 12 və 13-də Hindistanda BRİCS təşkilatının zirvə toplantısı keçiriləcək. Braziliya, Rusiya, Hindistan və Çinin xarici işlər nazirləri iyirmi il əvvəl BRİCS-in ilk görüşünü keçiriblər. BRİCS-in ilk zirvə toplantısı isə 2009-cu ilin iyun ayında keçirilib və genişlənməyə qərar verib. Cənubi Afrika Respublikası BRİCS-ə 2011-ci ildə qoşulub. Sonrakı illərdə bir neçə ölkə ya tamhüquqlu üzv, ya da rəsmi tərəfdaş kimi qoşulublar. BRICS-in sonuncu sammiti 2025-ci ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində keçirilib, 2027-ci il sammitinə isə Çin ev sahibliyi edəcək. Qruplaşma hazırda dünya əhalisinin təxminən 49,5%-ni, qlobal ÜDM-in 40%-ni və qlobal ticarətin 26%-ni təşkil edir.

Budəfəki toplantıda gündəmdə İran-ABŞ münaqişəsi, dollarlaşmanın azaldılması, Hindistan-Çin münasibətləri yer ala bilər. Sammitdə dağıdıcı daşıqanlarla üzləşən Nepala yardım mövzusu da müzakirə olunacaq. Hindistan Nepalın ən vacib iqtisadi və inkişaf tərəfdaşı olduğundan qonşu ölkəyə hərtərəfli yardım mövzusunun sammitdə müzakirəsini lazım bilib. Toplantıya müxtəlif liderlərlə yanaşı Rusiya prezidenti Vladimir Putin, Çin lideri Si Cinpin və İran prezidenti Məsud Pezeşkyanın qatılacağı gözlənilir. BRİCS-ə tərəfdaş ölkələr olan Belarus, Boliviya, Qazaxıstan, Kuba, Malayziya, Nigeriya, Tayland, Uqanda, Özbəkistan və Vyetnamın liderlərinin qatılacağı da proznoalaşdırılır. Sammitdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibi Antonio Quterreş də iştirak edəcək.

Hindistandakı sammit İranla ABŞ arasındakı münaqişə və onun qlobal iqtisadiyyata, o cümlədən xüsusilə Asiyaya təsir edən enerji böhranına daha geniş təsiri fonunda keçirilir. Buna görə də, bu məsələ üzvlər arasında əsas müzakirə mövzusu kimi ortaya çıxacaq. İran münaqişə ilə bağlı mövqeyini əks etdirən sammit bəyannaməsinin qəbul edilməsini tələb edə bilər, halbuki təşkilat razılığa gəlmək üçün tam konsensus tələb edir. Üzvlərin bir qismi isə ABŞ-İran gərginliyində birmənalı şəkildə Tehranı müdafiə etməkdən çəkinir. Zirvə görüşü həmçinin Hindistan və Çinin mürəkkəb münasibətləri üçün mühüm bir fon yarada bilər. Çin lideri Si Cinpin sammitə qatılması halında, bu, onun 2019-cu ildə Baş nazir Modi ilə qeyri-rəsmi sammitindən bəri Hindistana ilk səfəri olacaq. İki ölkə dünyanın ən böyük iqtisadiyyatları arasındadır və BRICS-in əsas üzvləridir, ancaq onların münasibətləri həll olunmamış sərhəd və suverenlik mübahisələri ilə formalaşmağa davam edir. Buna baxmayaraq, iki ölkənin ünsiyyəti davam etdirməsinə imkan verən institusional mexanizmlər mövcuddur.

BRICS əməkdaşlığının digər əsas sahəsi ticarət və maliyyədə milli valyutaların istifadəsi olub ki, bu da üzvlərin ABŞ dollarından asılılığını azaltmaq səylərini əks etdirir. Blokun çoxtərəfli inkişaf bankı olan Yeni İnkişaf Bankı da yerli valyuta maliyyələşdirməsini strateji prioritetə ​​çevirib. Ticarətdə yerli valyuta hesablaşmalarının genişləndirilməsi ilə bağlı müzakirələrə baxmayaraq, üzvlər ortaq BRICS valyutası yaratmaqdan çəkiniblər.