Moskva və Pekin “Starlink” sistemini niyə məhv etmək istəyirlər?

“The Insider” nəşri “Der Spiegel” və “Le Monde” ilə birgə apardığı araşdırmaya əsasən Rusiya və Çin ABŞ-yə məxsus “Starlink” peyk rabitəsi sisteminə qarşı birgə fəaliyyət planı hazırlayıb. Əldə olunan sənədlərə əsasən, plan hüquqi və diplomatik tədbirlərlə yanaşı, peyklərin orbitdə fiziki məhv edilməsini nəzərdə tutur.

2023-cü ilin noyabrında Çinin Quançjou şəhərində üçüncü Çin-Rusiya Hərbi-Texniki Əməkdaşlıq Forumu keçirilib. Jurnaslitlər məhz bu forumda tərəflərin ABŞ-yə məxsus “Starlink” peyk rabitəsinə qarşı mübarizə barədə qərara gəldiyi qənaətindədirlər. Tərəflər arasında müzakirələr eyni ildə Moskvada da davam edib. Jurnalistlərin əldə etdiyi sənədlərdə peyklərin məhv edilməsi imkanları geniş müzakirə olunub. Rusiya ilə Çin arasında hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsi bununla kifayətlənməyib. Tərəflər hava müdafiə sistemlərinin inteqrasiyasına razılaşıblar. Bu o deməkdir ki, Rusiya və Çin onlara məxsus hava müdafiə sistemləri barədə bir-birlərini məlumatlandırmalı və texnoloji cəhətdən daha təkmilini birgə istehsal etməyi planlaşdırıblar.

Keçmiş SSRİ müttəfiq saydığı ölkələrə hərbi texnika satsa da, heç bir halda həmin texnikanın istehsal sirlərini hər hansı dövlətlə bölüşməyib. Rusiya da uzun illər bu siyasətə sadiq qalıb. Rusiya S-300 və S-400 hava müdafiə sistemlərini müxtəlif ölkələrə satsa da, bu sistemin hazırlanması mexanizmini bölüşməyib. Digər tərəfdən keçmiş SSRİ və Rusiya Çinlə əməkdaşlıq etsələr də, bu dövlətlə hərbi əməkdaşlığın genişlənməsi məsələsində ehtiyatla davranıblar. Rusiyanın hazırki Prezidenti Vladimir Putin isə Pekinlə daha çox yaxınlaşmağa qərar verib. Rusiyanın Ukraynaya qarşı illərdir apardığı işğalçı müharibə bu dövləti Pekindən asılı vəziyyətə salıb. Görünür, bu səbəbdən Moskva SSRİ-dən qalma və daha sonra təkmilləşdirilən hava müdafiə sistemlərinin istehsal sirlərini Pekinlə bölüşməyə qərar verib. Çin bu sirlərə yiyənlədikdən sonra texnoloji cəhətdən daha modern hava müdafiə sistemləri istehsal edəcək.

“Starlink” peyk rabitəsi sisteminə qarşı birgə mübarizə isə Pekinə Vaşinqtonla münasibətlərdə əlavə problemlər yaradacaq. “Starlink” sistemindən daha çox Rusiya rahatsızdır. Çünki, Ukrayna ordusu bu sistemdən istifadə edir. “Starlink” peyk rabitəsi sisteminin sahibi İlon Maskın Çinlə əməkdaşlığı var. Buna baxmayaraq, Maskın rəhbəri olduğu peyk rabitə sisteminin varlığı Pekini ciddi narahat edir. Moskva ilə Pekinin əməkdaşlığının bir istiqaməti “Starlink” rabitəsini sıradan çıxarmağa hesablanıb. Ancaq buna nail olmaq çətindir. Çünki, İlon Mask da yerində saymır, onun rabitə sistemini neytrallaşdırmağa çalışan sistemə qarşı müqavimət imkanlarını artıracaq.