Gün: 25 Mayıs 2026

İran hərbi potensialını artırmağa çalışır

İran ətrafında qeyri-müəyyənllik davam edir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp və bu ölkənin digər rəsmiləri danışıqların davam etdiyini söyləyir, o biri tərəfdən də danışıqların müsbət nəticələrinə ümid etmədiklərinə dair eyhamlar vururlar.

Bu arada, İrandakı rejim yeni müharibəyə hazırlıqlarını davam etdirir. Çünki, Tehran Vaşinqtonla danışıqlarda gezəştə getməyəcəyinə görə, növbəti qarşıdurmaya hazırlaşmaq məcburiyyətindədir. Bu səbəbdən İran hərbi potensialını yenidən gücləndirməyə çalışır. Tehranın ümidi Pekinədir. 2026-cı ildə qlobal səhnə gərginliyin kəskin şəkildə artmasına şahidlik edir və ABŞ, müttəfiqləri və Çin mürəkkəb geosiyasi qarşıdurmanın mərkəzində yer alır. Vaşinqontda hesab edirlər ki, Çin Tehrana qabaqcıl hava hücumundan müdafiə sistemləri çatdırmağa hazırlaşa bilər ki, bu da Yaxın Şərqdə güc balansını yenidən formalaşdıra və qlobal ticarət və diplomatiyada ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

Təxminən qırx gün davam edən gərgin müharibədən sonra İranın hava hücumundan müdafiə infrastrukturu ciddi şəkildə zəifləyib. ABŞ və İsrail münaqişənin əvvəlində hava üstünlüyünü təmin etdilər və bu da İranı növbəti hücumlara qarşı həssas etdi. Atəşkəs müqaviləsi müvəqqəti yardım təklif etsə də, Tehrana xarici yardım axtarmaq üçün bir pəncərə açdı. Qərb analitikləri hesab edirlər ki, İran bu fasilədən müdafiə qabiliyyətlərini bərpa edə biləcək qabaqcıl sistemlər təmin etmək üçün xarici tərəfdaşlara güvənərək arsenalını doldurmaq üçün istifadə edir. Hesabatlarda Pekinin daşına bilən hava hücumundan müdafiə sistemlərinin mənşəyini gizlətmək üçün üçüncü ölkələr vasitəsilə İrana ötürülməsinə cəhd edə biləcəyi göstərilib. Bu cür gizli əməliyyatlar təsdiqlənərsə, vəziyyətin əhəmiyyətli dərəcədə gərginləşməsinə səbəb olacaq. Vaşinqton Pekinin bu məsələylə bağlı xəbərdar edib. ABŞ-ın Çinlə münasibətləri hazırda sabit qalsa da, Pekinin İranı silahlandırmaq üçün hər hansı bir addımı dinamikanı kökündən dəyişdirəcək. Genişmiqyaslı tariflərin tətbiqi mövcud ticarət atəşkəsini poza bilər və dünyanın iki ən böyük iqtisadiyyatı arasında iqtisadi düşmənçiliyi yenidən alovlandıra bilər.

Çin münaqişədə hər hansı bir tərəfə silah tədarük etməsi iddialarını qətiyyətlə rədd edib. Ancaq Vaşonqtonun şübhələri azalmayıb. Çin birbaşa qarşdırmaualardan yayınsa da, rəqiblərinin təsir güclərini azatlmaq üçün müxtəlif vasitələrdən istifadə edir. Çinin İranın yenidən silahlanmasında iştirakının potensial nəticələri dərindir. ABŞ-Çin ticarət əlaqələrində pozulma qlobal bazarlarda əks-səda yaradacaq, təchizat zəncirlərini pozacaq və dünya iqtisadiyyatını qeyri-sabitləşdirəcək. Tariflərin tətbiqi təkcə ikitərəfli ticarətə təsir göstərməyəcək, həm də investorların inamını sarsıdacaq, maliyyə bazarlarında dəyişkənliyə səbəb olacaq.

Hakkımızda

"Atlas" Araştırma Merkezi, 2003 yılında bir grup siyasi uzman tarafından Bakü'de kuruldu. Merkezin başkanı siyasi analist Elkhan Şahinoğlu.

Tezgah

Giriş yapmak
Bugün
Umumi 1387473
tr_TRTR