Gün: 20 Haziran 2026

Pekin Tokio-Moskva dialoqundan narahatdır

Yaponiya Qərb ölkələrindən fərqli olaraq Moskva ilə dialoqu bərpa etməyə qərar verib. Bunun bir neçə səbəbi var. Birincisi, Rusiya-Çin siyasi və hərbi tərəfdaşlığının güclənməsi Tokionu ciddi narahat edir. Bu Yaponiyanın təhlükəsizliyinə ciddi təhdiddir. İkincisi, Tokionun Moskva ilə dialoqunu bərpa etməsi Yaponiyanın enerji təhlükəsizliyi ilə bağlıdır.

Yaponiyanın xarici işlər və ticarət nazirliklərinin nümayəndələri may ayında Moskvaya səfər edərək Rusiya rəsmiləri ilə danışıqlar aparıblar. Yaponiya xarici işlər naziri Toşimitsu Motegi əlaqələrə dair tənqidləri rədd edərək, münaqişələr zamanı belə dialoqun davam etdirilməsinin vacib olduğunu bildirib. Yaponiya Rusiyanın Saxalin-2 layihəsindən neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz idxalında maraqlıdır. Yaxın Şərqdə vəziyyətin gərginləşməsi fonunda Yaponiyanın sabit enerji təchizatına ehtiyacı var.

Bu arada, Çinin rəsmi qəzetlərindən birində yayımlanan məqalədə Yaponiyanın Moskva ilə Pekinin arasında vurmağa çalışdığı iddia edilib. Tokio guya Moskva ilə Pekin arasında münasibətlərə təsir etməyə çalışır. Çin qəzeti onu da iddia edib ki, Rusiya Prezidenti Tokionun hiyləgər planını anladığından Tokio ilə münasibətlərdə məsafəni qorumağa üstünlük verib. Moskva Tokionun Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiyalara qoşulmasından narazıdır.

Çin rəsmi qəzetinin iddiasına baxmayaraq, Moskva Tokio ilə dialoqdan imtina etməkdə maraqlı deyil. Əksinə, Moskva Tokio ilə dialoqu genşləndirməklə iki nəticə əldə etməyi planlaşdırır. Birincisi, Rusiya Çin bazarından asılılığını azaltmaq istəyir. Məsələ burasındadır ki, Çin Kremlin Ukrayna ilə müharibə nəticəsində düşdüyü ağır vəziyyətdən istifadə edərək Rusiyadan aldığı enerji daşıyıcılarının qiymətini aşağı endirməyə müvəffəq olub. Bu isə Kremlin xoşuna gəlmir. Yaponiya Rusiya üçün alternativ bazar ola bilər. İkincisi, Kremlin Tokio ilə dialoqu genişləndirməkdə digər marağı Yaponiyanı Qərbin sanskiya siyasətindən uzaqlaşdırmaqdır. Yaponiyanın hakim Liberal-Demokrat Partiyasının deputatı Sedzi Nisida iyunun 14-də verdiyi açıqlamada Yaponiyanın Rusiya ilə ikitərəfli əməkdaşlığı müsbətə doğru dəyişdirməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb. Onun fikrincə, ABŞ əvvəlki gücünü itirib və Tokio alternativlər barədə düşünmək məcburiyyətindədir. Yaponiyanın baş naziri Sanae Takaiçi ölkəsinin Moskva ilə dialoqunun əleyhinə deyil. Maraqlıdır ki, iki ölkə arasında may ayında ticarət dövriyyəsinin həcmi ötən ilin eyni ayı ilə müqayisədə təxminən 6 faiz artıb. Bu o deməkdir ki, Moskva Yaponiya ilə ticarətin genişlənməsində maraqlıdır. Bundan isə artıq Pekin narahatdır.

Bu arada, Sanae Takaiçi yaxın günlərdə Hindistana səfər edərək, bu ölkənin baş naziri Narendra Modi ilə iki ölkə arasındakı əməkdaşlığı gücləndirəcək mövzuları müzakirə edəcək. Tokio Pekinin iqtisadi təzyiqlərindən ehtiyat edərək Hindistanla ticarət əlaqələri genişləndirməyi planlaşdırır. Hindistan Yaponiya texnologiyaları əsasında şəhərlərarası yüksək sürətli dəmiryolları inşa edəcək.

Yaponiya Hindistanı Çinin hərbi fəallığını artırdığı Hind-Sakit okean regionu konsepsiyasının irəliləməsində mühüm tərəfdaş hesab edir. Bu təşəbbüs ilk dəfə 2016-cı ildə Takaiçinin siyasi müəllimi, Yaponiyanın mərhum baş naziri Şinzo Abe tərəfindən irəli sürülmüşdür.

Hakkımızda

"Atlas" Araştırma Merkezi, 2003 yılında bir grup siyasi uzman tarafından Bakü'de kuruldu. Merkezin başkanı siyasi analist Elkhan Şahinoğlu.

Tezgah

Giriş yapmak
Bugün
Umumi 1386103
tr_TRTR