Kategori: Açıklamalar

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın önümüzdeki günlerde Brüksel'de veya Washington'da görüşebileceği haberi yayıldı. Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği, İlham Aliyev ve Nikol Paşinyan ile görüşmek istiyor. Rusya ve İran, Washington ve Brüksel'in arabuluculuğuna karşı. Rusya ve İran, Washington ve Brüksel'in bölgesel meselelere karışmaması gerektiğine inanıyor. Dolayısıyla temas hattındaki son provokasyonun bu iki devletin "inisiyatifiyle" gerçekleştiğine dair değerlendirmeler var. Amaç, liderlerin Brüksel ve Washington'daki görüşmelerini engellemek. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, toplantının Brüksel'de veya Washington'da yapılmasına itiraz etmiyor. Kararı Nikol Paşinyan vermeli. Paşinyan, Brüksel ve Washington ile ilişkilerde gereksiz gerginlikten kaçınmak için görüşmeyi de kabul edebilir. Ancak asıl mesele bu değil. Görüşme Brüksel'de ya da Washington'da yapılsa bile sonuç ne olur? Nikol Paşinyan Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü tanıyana kadar görüşmelerden sonuç beklemeye değmez.

Azərbaycanın İsraillə yanaşı Fələstinlə də əlaqələrə əhəmiyyət verməsi doğru strategiyadır. Azərbaycan İsraildə səfirlik açmaqla yanaşı Fələstində nümayəndəliyin fəaliyyətə başlayacağına qərar verib. Başqa dövlət rəsmiləri də İsrailə səfəri yekunlaşdırdıqdan sonra Fələstinə keçirlər. Bu İsraillə Fələstin arasında balansı qorumağa imkan verir. Azərbaycanın İsraildə səfirlik açması Fələstini narahat etmədiyi kimi, Azərbaycanın Fələstində nümayəndliyinin fəaliyyətə başlaması da İsraili narahat etmir. Fələstinin xarici işlər naziri Riyad Əl-Maliki azərbaycanlı həmkarı Ceyhun Bayramovla birgə mətbuat konfransında Fələstin xalqının azadlıq istəyinə verdiyi dəstəyə, beynəlxalq platformalarda Fələstini dəstəklədiyinə görə, Azərbaycana təşəkkürüni bildirib. Azərbaycan hər il 25 fələstinli tələbə üçün təqaüd ayırır, paralel olaraq Nablus regionunda məktəb tikəcək. Bunlar varkən heç bir dövlət bizi İsraillə strateji əməkdaşlıq fonunda Fələstini guya unutmağımızda ittiham edə bilməz.

İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Amir Abdullahian, Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile Moskova'da yaptığı görüşmenin ardından düzenlediği basın toplantısında, Güney Kafkasya'daki sorunların "3+3" platformu üzerinden çözülmesi gerektiğini söyledi. Bu platform, İkinci Karabağ Savaşı'ndan sonra Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından önerilmiş ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından desteklenmiştir. Ancak savaş sonrası dönemde İran'ın Azerbaycan'a yönelik artan provokasyonları “3+3” platformuna darbe vurdu. İran, Azerbaycan ile ilişkileri gerginleştirmeye devam ederse, ikili diyalog sıfıra indirilirse, iki ülkenin ortak platforma katılımı da sıfıra inecek demektir. Tahran bölgesel işbirliğinden söz etse de “3+3” platformunu gömmek üzere. İranlı bakan bölge sorunlarının "3+3" platformu çerçevesinde çözülmesi gerektiğini söylüyor. Neden Ermenistan ve İran ile Karabağ meselelerini birlikte çözelim? Tahran fanteziyle meşgul.

İsrail Azərbaycanda səfirliyi 30 il bundan açıb. Biz isə 30 il gözlədik. Açıq demək lazımdır, İran və ərəb amilinə görə İsraildə səfirlik açmaqdan çəkinirdik. Sonrakı illərdə aydın oldu ki, İsraildə səfirlik olmadan da Tehran Azərbaycana qarşı təxribatlarından əl çəkən deyil. Çünki Tehranın dərdi Azərbaycan-İsrail əməkdaşlığından çox Azərbaycanın dünyəvi müsəlman ölkəsi olaraq varlığıdır. Digər tərəfdən son illərdə ərəb ölkələrinin bir qrupu İsraillə diplomatik əlaqələr qurublar. Ərəb ölkələrinin İsraildə səfirlikləri açılırsa, Azərbaycanın bu ölkədə niyə səfirliyi olmamalıdır?

Azərbaycanın İsraildə səfirliyinin açılmasını şərtləndirən amillərdən biri də iki ölkə arasında artan əməkdaşlıqdır. İsraildən aldığımız hərbi texnikanın İkinci Qarabağ müharibəsindəki uğurumuzda payı az deyil. İsrail Azərbaycanla əməkdaşlığı təhlükə altına atmamaq üçün düşmənimiz Ermənistana hərbi texnika satmadı. Halbuki, İrəvanın belə cəhdləri olmuşdu. Hərb-texniki sahədə əməkdaşlıq o həddə çatıb ki, İsrail şirkətinin dəstəyi ilə bugünlərdə Bakıda kibertəhlükəsizlik mərkəzi açılıb. Bundan başqa Azərbaycan illərdir Ceyhan limanı üzərində İsrailə neft satır. Bu İsrailin neftə olan tələbatının təxminən 30 faizdən çoxunu təmin edir. Bütün bunlardan sonra Azərbaycanın İsraildə səfirliyinin açılmasını yubatmaq olmazdı. Növbəti addım Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin İsrailə rəsmi səfəri olacaq.

Rusiya prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Sergey İvanovun sözlərinə görə, ABŞ yenidən “rəngli inqilablar” konsepsiyasına qayıdıb və Rusiyaya ən yaxın olan ölkələrə yaxınlaşmağa başlayıb. Sergey İvanov Belarus və Qazaxıstanın adını çəkib. Belarusu anladıq, ABŞ və Avropa Aleksandr Lukaşekonun hakimiyyətdən getməsini istəyir, ona qarşı sanksiyalar tətbiq edib. Bəs Vaşinqton Qazaxstanı niyə qarışdırmalıdır? Hazırda Vaşinqtonla Astana arasında sıx dialoq mövcuddur. Qazaxıstan prezidenti Kasım Jomərt Tokayev bu dialoqda maraqlıdır. Tokayev Ukraynanın parçalanmasının əleyhinədir, Qazaxıstan prezidenti Donbası Rusiyanın ərazisi kimi tanımayacağını Kreml sahibi Vladimir Putinin üzünə deyib. Bu Putin və onun ətrafının xoşuna gəlməyib. Qazaxıstanı qarışdırmaq Amerikanın deyil, əsl Kremlin maraqlarına cavab verir. Rusiya Ukraynadakı hədəflərinə çatandan sonra Qazaxıstanı parçalamaq planını hərəkət gətirməliydi. Rusiya Ukraynada ilişdiyinə görə, Qazaxıstanla bağlı “planlarını” sonrakı mərhələyə saxladı.

Azerbaycan ordusunun 25 Mart'ta Şuşa'ya girmeden kara yolunun kontrolünü ele geçirmesi, Laçın yolunun kesiştiği noktada sınır geçiş noktası kurulması ihtiyacını artırdı. Azerbaycanlı aktivistlerin Laçin yolunda protesto gösterilerine başlamasının ardından Ermenistan, bu yol üzerinden ayrılıkçılara büyük miktarda silah ve mühimmat göndermeyi göze almadı. Rus araçlarıyla kargo gönderilebileceği doğru ama bunun risklerini hesaplamışlar. Bu nedenle Ermenistan Savunma Bakanlığı, Rus askeri birliği ile birlikte Karabağ ayrılıkçılarına alternatif bir kara yolu ile Laçin'e askeri kargo göndermeye başladı. Bu yol şu anda Azerbaycan ordusunun kontrolünde olduğu için Ermenistan ve Rusya, yine kontrolsüz araçlarla protestonun gerçekleştiği yoldan askeri kargoyu geçirmeye çalışacak. Çünkü başka yolu yok. Bunu önlemenin tek yolu, Laçin yolunun sonunda Rusya'ya ait olanlar da dahil olmak üzere tüm araçların kontrol edilmesi gereken bir sınır geçiş noktası oluşturmaktır.