Kateqoriya: Açıqlamalar

İkinci Dünya müharibəsi 1939-cu ilin sentyabrın 1-də Almaniyanın Polşaya hücumuyla başlayıb. Polşada bu tarixlə yanaşı 17 sentyabr tarixini də xatırlayırlar. Almaniyanın Polşaya hücumundan 16 gün sonra, yəni 17 sentyabr 1939-cu ildə  SSRİ qoşunları Polşanın şərqinə hücum etdi. Polşanın ikitərəfli işğalı iki diktator – Hitlerlə Stalinin xarici işlər nazirləri vasitəsilə gizli razılaşmasının nəticəsi idi. Hər ikisi Polşanı parçalamaqla bu ölkəni xəritədən silmək istəyirdi. Ancaq Stalinlə razılaşma Hitlerin hiyləsi idi, o Avstriya, Çexiya, Polşa və Fransa ilə işi bitirdikdən sonra SSRİ-yə hücum barədə düşünür və bu məqsədlə generallarına plan hazırlamağı tapşırmışdı. Halbuki, Stalin düşünürdü ki, Hitlerin ambisiyaları SSRİ sərhədinə qədərdir.

Almaniya Polşanı viran qoydu, bu ölkədə kütləvi qətliamlar təşkil etdi, ölüm düşərgələrində milyonlarla insan öldürdü, qazla zəhərlədi, SSRİ komandanlığı da “geri qalmadı”, əsir götürdüyü minlərlə polşalı hərbçini sovet meşələrində qətlə yetirdi. Polşa ağır faciələrə rəğmən, tab gətirdi, müharibədən sonra torpaqlarını geri qaytarmağa müvəffəq oldu, paytaxt Varşava olmaqla şəhərlərini yenidən qurdu, ölkə bir müddət kommunist sistemində yaşadı, 1980-ci illərdə isə avtoritar rejimlə sağollaşan ilk Şərqi Avropa ölkəsi oldu. Almaniya kansleri müharibədən sonra bir neçə dəfə Polşaya ziyarət etdilər və qətliamlara görə polşalılardan üzr istədilər. Ancaq Rusiyadakı rejim bu gün də Polşanı hədəf götürüb. Rusiyanın televiziya kanallarında yayımlanan siyasi proqramlarda Ukrayna ilə yanaşı Polşa adlı dövlətin də süni şəkildə yaradıldığı iddia edilir, Rusiya imperiyasına aid olduğu bildirilir. Avropanın Ukraynaya dəstəyi həm də ona görə artırmalıdır ki, bu ölkə məğlub olarsa Rusiyanın növbəti hədəf Polşa və Baltik ölkələri olacaq. Buna görə də Polşa indidən ordusunu gücləndirir və hərbi büdcəsini artırır.

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan 2 gündən sonra Brüsseldə görüşməli ikən sərhəddəki təxribat kimin maraqlarına cavab verir? Paşinyan son açıqlamalarının birində Avropa İttifaqının rəhbəri Şarl Mişelin vasitəçiliyindən narazılığını bildirmişdi. Paşinyan Mişeldən ona görə narazıdır ki, Avropa İttifaqının rəhbəri Azərbaycanla Ermənistan arasında qısa zaman kəsiyindən sülh sazişinin imzalanmasını istəyir və bu zaman Qarabağ məsələsinə toxunmur. Paşinyan Mişelin “gəlin Brüsseldə yenidən üçtərəfli görüş keçirək” təklifinə birbaşa “yox” deyə də bilmir, ancaq danışıqlarda nəticə əldə edilməməsi üçün müzakirələrdən bir neçə gün əvvəl sərhəddə təxribata yaşıl işıq yandıra bilərdi. Başqa bir versiya da var.

Nikol Paşinyan çıxışlarının birində özü etiraf etmişdi ki, Ermənistan ordusunda “beşinci kolon” mövcuddur. Paşinyan “beşinci kolon” dedikdə Rusiya kəşfiyyatıyla bağlı olan yüksək rütbəli erməni hərbçilərinə işarə edib. Əgər Paşinyan ordusuna nəzarət edə bilmirsə, demək Rusiya kəşfiyyatına bağlı hansısa erməni generalın əmri ilə də Azərbaycan mövqeləri atəşə tutula bilərdi. Bu halda “Azərbaycan mövqelərinə atəş açın” əmri Brüsselin və Vaşinqtonun vasitəçiliyini pozmaq istəyən Kremldən gəlib. Demək Azərbaycan ordusu həm İrəvandan idarə olunan Ermənistan ordusuna qarşı, həm də Kremldən təlimat alan erməni generallarına qarşı savaşmaq məcburiyyətindədir.

Kreml sahibi Vladimir Putinin təbirincə desək, “Qərb ölkələri ümumbəşəri dəyərləri məhv edir”sə başda elə Rusiya prezidenti olmaqla bu ölkənin rəsmilərinin övladları niyə “lənətə gəlmiş” Qərb ölkələrində yaşayır, işləyir və övladlarını böyüdürlər? Çünki rəsmilərin övladları Rusiyanın gələcəyinə inanmadıqları üçün ABŞ və Avropa ölkələrinə üz tutublar. Putinin 9 may paradında səsləndirdiyi “vətənə məhəbbətdən güclü heç nə yoxdur” sözlərinin onun və əsabələrinin övladlarına aidiyyatı yoxdur. Kreml sahibi yenə də deyib ki, Qərb Rusiyaya qarşı müharibəyə başlayıb. Rusiya Ukraynaya qarşı içğalçı müharibəyə başlamasaydı, Qərb niyə Rusiya ilə müharibəyə başlamalıydı ki? Qərb Rusiya ilə savaşmır, sadəcə işğala yol vermək istəməyərək Ukraynanın məğlubiyyətinin qarşısını almağa çalışır. Putin sonrakı cümləsində deyib ki, Qərb öz qaydalarını diqtə etmək üçün münaqişələri qızışdırmağa çalışır. Rusiya “öz qaydalarını” diqtə etməsəydi, bu gün Qarabağda münaqişə ocağı qalmayacaq, separatizmə son qoyulacaq və Xankəndidə Azərbaycan bayrağı dalğalanacaqdı. Həmin gün onsuz da gələcək. Qərb mələk deyil, ancaq Rusiyanı idarə edənlər onlardan betərdir.

Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskovun iddiasına əsasən Kremlə dronlarla hücum etmək qərarı ABŞ-da verilibsə demək Rusiya üçün durum vahimdir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı heç Hitlerin ordusu Moskvaya xeyli yaxınlaşmasına rəğmən, Kremlə zərbə endirə bilməmişdi, Moskvanın hava məkanı ciddi qorunurdu. Şübhəsiz Vaşinqton Rusiyanın Ukraynaya qarşı işğalçı müharibədən zəif düşməsi üçün var gücüylə çalışır, Kremli cəzalandırmağın planları qurulur. Halbuki, “ABŞ Kremlə PUA hücumunda iştirak etmir” deyən Ağ Evin Milli Təhlükəsizlik Şurasının rəsmi nümayəndəsi Con Kirbi Vaşinqtonun bu məsələdə əli olmadığını vurğulayıb. Bütün hallarda Kremlin təpəsini vuranların iki məqsədi olub. Birinci məqsəd müharibənin Rusiya ərazisinə keçdiyinə eyham vurulub. İkinci məqsəd zərbəyə cavab olaraq Rusiyanın reaksiya gücünü öyrənmək istəyiblər. Ukraynada işğalçı müharibə davam etdikcə Rusiya daha çox naməlum gələcəyə doğru irəliləyəcək.

Çinin Fransadakı səfiri Lou Şayeтшт Fransanın televiziya kanallarından birinə verdiyi müsahibə geniş ək-səda doğurub. Aparıcı səfirə “Krım kimindir” sualıyla müraciət edib. Çinli diplomat Krımı “tarixi rus ərazisi” adlandırıb. Çin səfiri müsahibəsində “irəli gedərək” ümumiyyətlə müstəqilliyini qazanan keçmiş sovet ölkələrinin “beynəlxalq hüquqda effektiv statusunun olmadıqlarını” bildirib. Çinli diplomatın sözlərinə  görə, müstəqilliyini qazanan dövlətlərin “suveren ölkə statusunu reallaşdıracaq heç bir beynəlxalq müqavilə yoxdur”.

Çinli səfirin “məntiqinə” görə Ukrayna, Gürcüstan, Azərbaycan və SSRİ-nin tərkibindəki keçmiş respublikaların müstəqillikləri nominal xarakter daşıyır. Ukraynanın Fransadakı səfiri Vadim Omelçenko çinli diplomatın açıqlamalarına sərt reaksiya verib. Ukraynalı diplomat deyib ki, çinli həmkarının coğrafiya ilə bağlı problemləri var. Ukrayna səfiri çinli diplomatın Pekinin Ukraynanın ərazi bütövlüyünü tanımasıyla bağlı siyasətinə ziddiyyət təşkil etdiyini bildirib. Beynəlxalq aləm Pekinin Krımla bağlı məsələyə aydınlaşdırmasını istəyir. Çinli səfirin sözlərinə Baltik ölkələrinin Fransadakı səfirləri də sərt reaksiya veriblər. Belə çıxır ki, Kreml bir gün Rusiya imperiyasının keçmişdə istila etdiyi hansısa ərazisini güc yolu ilə geri qaytarmaq istədikdə Pekin buna da haqq qazandıracaq.

Распоряжением Президента Казахстана Касыма-Жомарта Токаева новым послом Казахстана в Азербайджане назначен Алим Байель. Байель родился в 1984 году в Таразе Жамбылской области. Окончил Ближневосточный технический университет в Турции по специальности «управление бизнесом» и получил степень магистра государственного управления в Университете Джорджа Вашингтона в США. Алим Байель работал в частном секторе в 2008-2012 гг. В 2012-2014 годах был экспертом Совета сотрудничества тюркоязычных государств, а в 2014-2015 годах – директором Центра международных отношений Тюркской академии. После работы на различных государственных должностях в стране Байель был первым секретарем по политическим вопросам Посольства Казахстана в Турции в 2018-2020 годах. До назначения на должность Чрезвычайного и Полномочного Посла в Азербайджане Алим Байель работал генеральным консулом Казахстана в Стамбуле.
Назначение дипломата, знающего тюркский мир и работающего в Турции, послом в Азербайджане свидетельствует о том, что Астана укрепляет свой стратегический союз с Баку. Способность дипломата, обучавшегося в Турции и работающего на дипломатической службе в Турции, свободно говорить на турецком языке облегчит его работу в Азербайджане и позволит ему напрямую общаться с официальными лицами, дипломатами и гражданами страны, где он работает. С другой стороны, новый посол должен работать над формированием треугольника Турция-Азербайджан-Казахстан и играть особую роль в расширении энергетического и транспортного сотрудничества между тремя странами.

İranın ali dini lideri Əli Xameneinin müşaviri Əli Əkbər Vilayəti Azərbaycanla müharibəyə hazırlaşmadığını bu sözlərlə izah edib: “İslam İnqilabından sonra İran 15 qonşu ölkədən heç birinə hücum etməyib, müharibəyə başlamayıb və başlamayacaq”. Vilayəti haqlıdır, Qərbin sərt sanksiyalarıyla və daxildə müxtəlif etnik qrupların tələbləriylə üzləşən, insanların rejimdən narazılıqlarını və etirazlarını artan ölüm cəzalarıyla həll etməyə çalışan, istisadiyyatı sabitləşdirə bilməyən İranın hazırki vəziyyətdə hansısa dövlətlə müharibəyə başlamaq kimi lüksu yoxdur. Buna baxmayaraq, bu ağır vəziyyətdə belə İran qonşu ölkələrin daxili işlərinə qarışmaqdan vaz keçmir. İran Suriya, Livan, İraq, Yəmən, o cümlədən Azərbaycanda müxtəlif qrupları maliyyələşdirir, bəzilərini silahlandırır, şəbəkələr yaradır. Bu qonşularla müharibə anlamına gəlməsə də, İranın qonşu ölkələrin daxili işlərinə qarışmasıdır ki, bölgədə vəziyyətin sabitləşməsinə mane olur.