Category: Analyses

“Wall Street Journal” dərgisində yayımlanan məqaləyə görə, ABŞ Çinə qarşı yeni sanksiyalar paketi tətbiq etməyə hazırlaşır. Vaşinqton Amerika şirkətlərinə Çinin bir sıra texnoloji sahələrinə yatırım qoymağı qadağan edəcək. Vaşinqton Çinin mikrosxemlərin istehsalında liderliyini əngəlləmək istəyir. Pekin Vaşinqtonu Ümumdünya Ticarət Təşkilatının qaydalarını pozmaqda ittiham edib.

“Reuters” agentliyinin xəbərinə görə, Vaşinqton Çinin yarımkeçiricilər sahəsinin inkişafını da əngəlləməyə çalışır. Amerika vətəndaşlarına Çinin texnoloji şirkətlərində işləmək qadağan ediləcək. Vaşonqtonda hesab edirlər ki, Pekin illər uzunu Amerika şirkətlərinin texnoloji kəşflərindən istifadə edərək Çinin eyni sahədə fəaliyyətini genişləndirib və bu naliyyətlərdən ordunun təhcizatı üçün istifadə olunub.

ABŞ-ın əngəllərinə ilk reaksiya Çinin bu ölkədəki səfirliyindən gəlib. Səfirliyin yaydığı açıqlamada, heç bir qadağanın Çin elminin və texnologiyalarının inkişafına mane olmayacağı bildirilib. Qadağalar dövlət katibi Entoni Blinkenin Çinə səfərindən sonraya saxlanılmışdı. Ancaq səfər Amerika səmasında Çin kəşfiyyat şarlarının uçması səbəbindən təxirə salındı. Bu səbəbdən Vaşinqton qadağa qərarlarını daha erkən verəcəyini bəyan edib.

Pekin ABŞ qadağalarına qarşı mübarizə strategiyası hazırlamağa başlayıb. Çin lideri Tsi Sinpinin baş müşaviri Lyu Xenin sözlərinə görə, ölkə təhlükəsizliyi və modernləşdirilməsi üçün gərəkən bütün addımlar atılacaq. Ancaq bəyanatla problem həll olunmur.

Çində yüksək texnologiyalar və çiplərin istehsalı sahələri üzrə mütəxəssislərin sayı çox deyil. Yəni Amerika Çinə problem yarada bilər. 2024-ci il üçün Çinin yarımkeçiricilərin sənayesində 800 min işçiyə ehtiyacı olacaq. Çin bunların üçdə bir hissəsini xarici ölkələrdən cəlb etməyi planlaşdırır. Çin Yaponiya, Cənubi Koreya və Hollandiyaya müraciət edərək yarımkeçiricilərin istehsalında əngəllərə qarşı birgə mübarizə aparmağı təklif edib. Bu ölkələrin Çinin çağırışına müsbət cavab verəcəyi çətindir. Bu ölkələr ABŞ-la strateji tərəfdaşdırlar. Əksinə Vaşinqton tərəfdaşlarının Çinin yüksək texnologiyalar istehsalına qoyulan qadağalara şərik olmasını istəyir.

"Atlas" Research Center

Hindistan, Avstraliya və Yaponiya Çinə qarşı birliyi gücləndirməyə qərar veriblər. Avstraliyanın baş naziri Entoni Albaneze Hindistana səfər edərək, baş nazir Narendra Modi ilə ikitərəfli əlaqələrin inkişafını müzakirə edib. Yaxın günlərdə Yaponiyanın baş naziri Fumio Kisidonun da Dehliyə səfəri planlaşdırılıb. Bu ölkələr ABŞ birlikdə QUAD adlı dördtərəfli dialoq formatı yaradıblar. Format Çinin bölgədə artan gücünə qarşıdır. Təşkilat mayın 24-də zirvə toplantısına hazırlaşır.

Hindistanla Avstraliya arasında sammitlər hər il keçirilir. Baş nazirlər görüşür və fikir mübadiləsi aparırlar. “Böyük iyirmilərin” (G20) hazırki sədri kimi Hindistan Avstraliya ilə hərbi əməkdaşlığı genişləndirməyi planlaşdırır. Avstraliyanın baş naziri Hindistanla əlaqələrin möhkəmlənəcəyinə ümidlidir: “Strateji tərəfdaşlığı gücləndirməliyik. Hərbi, iqtisadi və texnologiya sahələrində ortaq laiyəhələrin reallaşdırılmasına ehtiyac var”.

Hindistan kimi Avstraliya da ordusunu gücləndirir. Avstraliya “Boeing” şirkətindən 29 “Apache” markalı hərbi helikopter alınmasıyla bağlı müqavilə imzalayıb. Bu helikopterlər ən müasir avadanlıqlarla təhciz olunub. Avstraliya bundan başqa hərbi təyyarələri və gəmiləri üçün raketlər, tank və müxtəlif zirehli texnikalar da alıb. Avstraliya ABŞ və Böyük Birtaniya ilə əməkdaşlıq çərçivəsində atom sualtı gəmilər istehsal etməyə başlayacaq. Bu əməkdaşlıq formatı isə ölkələrin baş hərflərinə uyğun olaraq AUKUS adlanır.

Bu arada, ABŞ Sakit və Hind okeanı bölgəsində hərbi gücünü artırıb. ABŞ bölgədəki müxtəlif tərəfdaşları ilə ikitərəfli və çoxtərəfli əsaslarda hərbi təlimlər keçirir. Son təlimlər Yaponiya sahillərində keçirilib. Çünki son vaxtlar Çin Rusiya ilə birgə Yaponiya sahillərinə yaxın ərazilərdə hərbi təlimlər keçirib. Bundan başqa Şimali Koreya Yaponiya sahillərinə yaxın ərazilərdə raket sınaqları keçirib. Bu Tokio və onun müttəfiqlərini ciddi narahat edib. Ona görə də bölgə ölkələri birgə hərbi təlimlər vasitəsilə Çin, Şimali Koreya və Rusiyaya ciddi mesaj göndəriblər.

Pekin Çinə qarşı yaradılan siyasi və hərbi birliklərin uğursuzluğa düçar olacağı qənaətindədir. Pekin bölgənin hərbiləşdirilməsinin əleyhinə çıxsa da, özü bölgədə hərbi gücünü artırıb, okeanlara yeni gəmilər buraxıb. Çinin hərbi gəmiləri Tayvan və Yaponiya sahillərinə yaxın ərazilərdə üzürlər. Bölgə ölkələrini Çinin bu il üçün hərbi büdcəsini 7 faiz artırması da narahat edib. Bu 225 milyard dollardır. Müqayisə üçün Hindistanın hərbi büdcəsi 73 milyard dollar, Avstraliyanın hərbi büdcəsi 48 milyard dolar, Yaponiyanın hərbi büdcəsi isə 51 milyard dollardır. Göründüyü kimi, Çinin hərbi büdcəsi bu ölkələrin birgə hərbi büdcəsinin tamamından çoxdur.

"Atlas" Research Center

Before the meeting of foreign ministers of the "big 20" in India, the ministers of rival countries visited each other in different places. Russian Foreign Minister Sergey Lavrov arrived in Baku on February 27, and from there he attended the meeting in Delhi. US Secretary of State Anthony Blinken went to Delhi after visiting Central Asian countries.

Anthony Blinken participated in the 5+1 format meeting in Central Asian countries. In addition to Blinken, the foreign ministers of 5 Central Asian countries participated in this meeting. This format has been operating since 2015. Blinken also met with the presidents of Kazakhstan and Uzbekistan and exchanged wide views on the expansion of relations.

The main goal of Washington's cooperation with this region is to reduce the influence of Russia and China in Central Asia. However, in order to achieve this, US investments in Central Asian countries should increase. Otherwise, it will not be possible to suppress Russia and China in the region. There are several factors working in favor of Russia and China.

Firstly, Millions of citizens of Central Asian countries work as cheap labor in Russia and send their earnings home. That finance has a certain share in the budgets of Central Asian countries.

Second, The pipelines of several Central Asian countries pass through Russia. Kazakhstan transports its oil, and Turkmenistan's gas, through pipelines passing through Russia to Dumya markets. It is true that at this time, Russia also dictates the conditions to Kazakhstan and Turkmenistan. Kazakhstan and Turkmenistan also have energy cooperation with China.

thirdly, China has invested billions of dollars in Central Asian countries. Central Asian countries have huge debts to China. In exchange for these debts, Beijing tries to dictate terms to those countries in a number of cases.

Nevertheless, Washington informs Central Asian countries about the threat of Russia and China. For example, Anthony Blinken mentioned Russia 10 times during his press conference in Astana and called this country an aggressor each time. Blinken also said at the press conference that he supports the reform program of Kazakhstan President Tokayev.

Although Blinken did not name China at the press conference, he urged his Central Asian colleagues to be careful in their relations with Beijing in closed meetings. In 2023, China increased its military budget by 7 phases. This is equivalent to about 225 billion dollars.

Beijing has linked the increase in military spending to the challenges it faces. Obviously, it is about the rising tension around Taiwan. However, there is tension in China's relations with Taiwan and the US as well as neighboring countries. Because of this, Beijing has increased its military spending. There is no tension in Beijing's relations with Central Asian countries. Nevertheless, China's growing military power is also closely watched by Central Asian countries.

"Atlas" Research Center

Ukraine and Western countries were worried about the President of Belarus Alexander Lukashenko. Kyiv and the capitals of Western countries believe that Lukashenko will join the invasion of Ukraine. Because Russian President Vladimir Putin's pressure on Lukashenko has increased. Putin wants Lukashenko to open a second front against Ukraine. The owner of the Kremlin visited Minsk for this purpose some time ago.

Alexander Lukashenko does not want his country to participate in the war. The society, army and generals of Belarus are also of the opinion that the war against Ukraine does not concern them. However, Belarus is economically and politically dependent on the Kremlin. For this reason, it is difficult for Lukashenko to say "no" to Putin every time. Unlike Russia, the Belarusian embassy in Ukraine continues to operate. With this, Kiev sends a message to Minsk that despite the disagreement, they are ready to continue their contacts with Belarus. However, if Minsk joins the war with Russia, Ukraine will have to fight against Belarus.

Meanwhile, Alexander Lukashenko visited China and met with the leader of this country, Xi Jinping. Lucasheno had several goals for this trip.

Firstly, Alexander Lukashenko indicated that he supports China's position on the issue of Ukraine. He stressed that he supports Beijing's 12-point proposal. Some time ago, China sent a 12-point package of proposals to Russia and Ukraine to end the war. Although the proposals were not accepted, they were supposed to strengthen the image of Beijing as a pro-peace. Although China acts as a strategic partner of Russia, it supports the territorial integrity of Ukraine.

Second, Alexander Lukashenko is trying to strengthen economic relations with China. Lukashenko wants China to increase its investments in Belarus. With this, Lukashenko hopes to reduce his economic dependence on Russia. However, the ongoing war with the neighborhood does not create a fertile ground for China to increase its investments in Belarus. Beijing has made large investments in the countries of Central Asia, and it is difficult to do the same for Belarus. The Russia-Ukraine war must stop so that Beijing can decide to invest in Belarus.

Western countries have sanctions against Belarus as well as Russia. There is also tension in US relations with China. Washington and Brussels warned Beijing that China should not sell arms and military equipment to Russia. Beijing has not decided. China's main trading partners are in the West. Therefore, Beijing wants the war in Ukraine to end as soon as possible. However, Beijing cannot influence Moscow. In this sense, Beijing can directly convey its message to Moscow and use the mediation of the Belarusian president. In any case, the Russia-Belarus-China political alliance will not please the West, and this factor will create additional problems in Beijing's relations with Western countries.

"Atlas" Research Center

İran uranın zənginləşdirilməsini 84 faizə çatdırıb. Bununla Tehran nüvə silahını hazırlamağa xeyli yaxınlaşıb. Nüvə silahını əldə etmək üçün uranın 90 faizə qədər zənginləşdirilməsi lazımdır. Bu rəqəmə çatmaq üçün Tehrana heç nə mane olmur. Halbuki, İranın “altılıq” (ABŞ, Rusiya, Fransa, Böyük Britaniya, Çin və Almaniya) ölkələrlə 2015-ci ildə imzaladığı sazişə görə, Tehran mülki məqsədlər üçün uranı 3.67 faizə qədər zənginləşdirəcəyini vəd etmişdi. Ancaq ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp Ağ Evə yiyələnən kimi həmin 2018-ci ildə sazişdən imtina edərək İrana qarşı sanksiya siyasətinə qayıtdı. Bunun qarşılığında Tehran da sazişdən imtina edərək uranın zənginləşdirilməsinə başladı. Tehran iddia edir ki, uranı 60 faizə qədər zənginləşdirib, ancaq kəşfiyyat məlumatlarına əsaslanan Qərb ölkələri buna inanmırlar.

Hadisələrin bu istiqamətdə inkişafı ən çox İsraili narahat edir. İsrail illər boyu Qərb ölkələrini Tehrana inanmamağa çağırıb. İsrail İranın nüvə silahı əldə etməsinə seyrçi qalmayacağını bəyan edib. Çünki Tel-Əviv bilir ki, İranın nüvə silahı İsrailə tuşlanacaq. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu bir neçə gün əvvəl ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenlə İranın nüvə silahı mövsuzu ətrafında fikir mübadiləsi aparıb. Blinken özü də bu mövzunu Münhen Təhlükəsizlik Konfransında avropalı tərəfdaşlarıyla müzakirə edib. Məsələ burasındadır ki, İrandakı dairələr uranın zənginləşdirilməsinin indiki rəqəmləri ilə də nüvə silahı əldə edə bilərlər. Misal üçün ABŞ-ın 1945-ci ildə Yaponiyanın şəhərlərinə atdığı atom bombaları uranın 80 faiz zənginləşdirilməsindən əldə edilmişdi.

Tehran nüvə silahı əldə edilməsində özündə sərbəst hiss edir. Tehran hesab edir ki, nüvə sazişi pozulduğuna görə heç bir dövlət onu ittiham edə bilməz. O biri tərəfdən ABŞ-la yanaşı Avropa İttifaqının da İrana qarşı sanksiyaları sərtləşib. Brüssel bir neçə gün əvvəl İranın 32 fiziki və 2 hüquqi şəxsini sanksiyalar siyahısına əlavə edib. Həmin şəxslər İranda insan hüquqlarının pozuntusunda ittiham edilirlər. Bu sanksiyaların İranın nüvə silahına yiyələnməsi çalışmaları ilə əlaqəsi olmasa da, Tehranla Qərb arasında artan gərginlikdən xəbər verir.

İranın uranı zənginləşdirmək çalışmalarını tərəfdaşları Rusiya və Çini narahat etmir. Adətən nüvə dövlətləri ətraflarında özləri kimi nüvə dövlətlərinin artmasını istəmirlər. Ancaq Moskva və Pekin Tehrana mane olmurlar. Əksinə, Tehran Rusiyaya silah və sursat göndərir, Çinlə isə iqtisadi əlaqələri genişləndirir. İran lideri İbrahim Rəisinin bir neçə gün əvvəl Çinə səfərini hər iki tərəf uğurlu adlandırıb. Çin İrana yüzmilyardla dollar yatırım qoyacağını vəd edib. Moskva və Pekin İran məsələsində “düşmənimin düşməni mənim dostumdur” prinsipindən çıxış edirlər.

"Atlas" Research Center

Hindistanın paytaxtı Dehlidə 1-2 mart tarixlərində “böyük iyirmilərin” (G20) xarici işlər nazirlərinin görüşü keçirildi. G-20-yə hazırda Hindistan sədrlik edir. Bu toplantıda Ukraynadakı müharibənin müzakirəsi və Rusiyanın ittiham olunacağı ehtimal edilirdi. Bu müzakirə toplantıda gərginlik yarada bilərdi. Ev sahibi kimi Hindistan toplantıda gərginlik istəmirdi. Hindistanın baş naziri Narendra Modi və xarici işlər naziri Subrahmanyam Caişankar G20-nin yekun sənədində Rusiya əleyhinə ifadələrin salınmasının əleyhinəydi. Modi yekun bəyanatda terrorla mübarizə, iqlim dəyişikliyi və kasıb dövlətlərin borclarının həlli bəndlərinin salınmasının tərəfdarı idi. Subrahmanyam Caişankar bu mövzuda ayrılıqda Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovla və ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenlə müzakirə apardı.

Buna baxmayaraq, toplantıda Ukraynayla bağlı fikir mübadiləsi aparıldı. Çünki G-20-yə daxil olan ölkələrin xarici işlər nazirləri bu haqda danışmaya bilməzdilər. Çıxış edənlər Rusiyanı işğalçı müharibəni dayandırmağa və Ukrayna ərazisini tərk etməyə çağırdılar. Rusiya və Çin təmsilçiləri bu şəkildə toplantının yekun bəyanatını imzalamaqdan imtina etdilər. Dehli yekun bəyanatın qısa xülasəsini dərc etdi.

Dehli G-20-lərdən başqa Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına da sədrlik edir. Təşkilatın sentyabrda Hindistanda növbəti toplantısı keçiriləcək. G-20-lərdən fərqli olaraq Şanxay  Əməkdaşlıq Təşkilatının toplantısında Ukraynan məsələsi qaldırılmayacaq. Dehli Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləsə də, Qərbin Rusiyaya qarşı sərt siyasətinə qoşulmaq istəmir.

G-20-lərin toplantısı çərçivəsində nazirlər arasında müxtəlif ikitərəfli görüşlər keçirildi. Dehliyə 40 ölkədən nümayəndə heyəti gəlmişdi. Hindistan ev sahibi kimi lazım bildiyi dövlətlərin təmsilçilərini də toplantıya dəvət etmişdi. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Dehliyə birbaşa Bakıdan uçmuşdu. O əvvəlcə çinli həmkarı Tsin Qanla görüşdü, daha sonra türkiyəli həmkarı Mövlüd Çavuşoğlu ilə fikir mübadiləsi apardı. Bundan başqa Lavrov hindistanlı və braziliyalı həmkarları ilə də görüşdü. Aydındır ki, Qərb ölkələrinin xarici işlər nazirləri Lavrola görüşmədilər, sadəcə ABŞ dövlət katibi rusiyalı həmkarı ilə ayaqüstü bir neçə dəqiqəlik söhbət etdi. Rusiya və Çin xarici işlər nazirləri strateji tərəfdaşlığı davam etdirəcəklərini bir daha bəyan etdilər.

Qərb ölkələri Rusiyanı Ukrayna müharibəsinə görə tənqid edir və Moskvaya  qarşı sanksiyalar tətbiq ediblərsə, nədən Rusiyanın G-20-lərdən çıxarılması məsələsini qaldırmırlar? Misal üçün Rusiya “böyük səkkizlərdən” çıxarıldı və təşkilat yenidən “böyük yeddilərə” çevrildi. Məsələs burasındadır ki, G-20-lərin üzvləri arasında Rusiya ilə tərəfdaşlıq münasibətlərini davam etdirən dövlətlər var və onlar Ukrayna müharibəsinə görə Rusiyanı cəzalandırmaq istəmirlər. Digər tərəfdən Qərb ölkələrinin özləri də Rusiya ilə dialoq imkanlarını tam ortadan qaldırmağı doğru saymırlar.

"Atlas" Research Center

Yaponiyanın baş naziri Fumio Kisido aktiv xarici siyasət həyata keçirir. O “böyük yeddilərə” (G7) üzv dövlətlərin tamamına səfər edərək həmkarlarıyla Yaponiyanı narahat edən mövzuları müzakirə edib.

Fumio Kisido yanvarın 13-də ABŞ prezidenti Co Baydenlə Vaşinqtonda görüşərək iki ölkə arasındakı hərbi əməkdaşlığın inkişafı mövzularını müzakirə edib. Vaşinqton Çinin artan hərbi gücündən ehtiyat edərək Tokionun hərbi imkanlarını artırmasına etiraz etmir. Tokionun ötən ilin dekabrında qəbul etdiyi “təhlükəsizlik strategiyasında” Yaponiyanın yaxın 5 ildə hərbi qüdrətini bir neçə dəfə artırmaq planlaşdırılıb.

Fumio Kisido Ağ Evdə Ukrayna və Tayvan mövzularını da geniş müzakirə edib. Çünki hər iki mövzu birbaşa Yaponiyanın təhlükəsizliyi ilə bağlıdır. Rusiya Ukraynaya qarşı işğalçı müharibəyə başladıqdan sonra Tokionun Kremllə münasibətləri gərginləşib. Tokio Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiyalarını dəstəkləyib. Rusiyanın yeni Konstutisiyasına görə, heç bir ölkəyə ərazi güzəşti edilməyəcək. Yəni Rusiya İkinci Dünya müharibəsindən sonra işğal etdiyi Kuril adalarını Yaponiyaya qaytarmayacaq.

Çinin Tayvanı ələ keçirmək planları da Tokionu ciddi narahat edir. Tokioda hesab edirlər ki, Çin Tayvanı ələ keçirərsə, bölgədə hərbi gücünü artıracaq və bu Yaponiya üçün təhlükəyə çevriləcək. İndinin özündə Çin Yaponiya sahillərinə yaxın sularda hərbi təlimlərin sayını artırıb. Digər tərəfdən Yaponiya ticarətinin 90 faizini gəmilər vasitəsilə Tayvan adasının ətrafından həyata keçirir. Çin Tayvanı ələ keçirərsə, Pekin Yaponiyanın ticarət yollarına da nəzarəti ələ keçirəcək.

Tokio Çinin Tayvandan sonra Yaponiyaya məxsus kiçik adaları işğal edəcəyini düşünür. Yaponiya Tayvan ətrafındakı kiçik adalarında raket qüvvələri yerləşdirir. Yaponiya uzaq mənzilli raketlərin istehsalına da başlamağı və həmin adalarda yerləşdirməyi planlaşdırır. Yaponiya bundan başqa ABŞ “Tomahawk” raketlərini də almaq istəyir.

Tokio keçmiş illərdə ABŞ-la Çin arasında nisbi balans siyasəti həyata keçirirdi. Bu dövr arxada qalıb. Tokio hazırda birmənalı şəkildə ABŞ-ın Çinə qarşı sərt siyasətini dəstəkləyir.

"Atlas" Research Center

ABŞ prezidenti Co Bayden siyasi fəallığını artırıb. Ağ Ev sahibi bu ay Konqresdə çıxış edərək, amerikalıları narahat edən mövzular barədə fikirlərini bildirib. Bayden çıxışının əsas hissəsini daxili problemlərə həsr edib. Bayden inflyasiya ilə mübarizənin vacib olduğunu söyləyib. Co Bayden Amerikada yanacağın qiymətinin yüksək olmasını Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə əlaqələndirib.

Bayden xarici təhlükələrdən danışarkən Çinə daha çox vaxt ayırıb. Onun çıxışında Rusiya-Ukrayna müharibəsi Çin təhlükəsi qədər yer almayıb. Buna baxmayaraq, Bayden Ukrayna qələbə qazana qədər Kiyevi dəstəkləyəcəyini bildirib. Təsadüfi deyil ki, Baydenin Konqresdəki çıxışına dinləmək üçün Ukraynanın ABŞ-dakı səfiri parlamentə dəvətli idi. Bayden nu mövzunun davamı kimi Kiyevə səfər edib Ukraynaya dəstəyini artıracağını bildirdi.

ABŞ-da növbəti prezident seçkisi 2024-cü ildə keçiriləcək. Bayden seçkiyə qatılıb-qatılmayacağı barədə hələ qərar verməyib. 80 yaşlı Bayden üçün növbəti prezident seçkisi kampaniyası çətin olacaq. O seçkidə iştirak etmək üçün mükəmməl səhhətə malik olmalıdır. Bayden haqqında bunu söyləmək çətindir, onun yaddaş problemləri mövcuddur. O Konqresdə çıxış edərkən senator Çak Şumeri Senatdakı azlığın lideri adlandırıb. Halbuki, ötən ilin noyabr seçkilərinin nəticələrinə görə, Şumer çoxluğun lideridir.

Baydeni Çinin artan qüdrəti narahat edir. Bayden deyib ki, Çin iqtisadi və hərbi gücünü o Ağ Evə gəlməmişdən əvvəl gücləndirib. Yəni Baydenin sözlərindən belə çıxır ki, guya o Ağ Evdə daha əvvəl olsaydı, Çinin gücünün artmasına mane olardı. Halbuki, ondan əvvəlki prezident Donald Tramp Çinə qarşı mübarizədə Baydendən daha sərt addımlar atmışdı. Tramp Çinə qarşı sanksiyalar tətbiqini gücləndirmişdi.

Buna baxmayaraq, Bayden Çinin ABŞ-ı üstələməyəcəyini bildirib. Onun bu sözləri Konqresdə həm demokratlar, həm də respublikaçılar tərəfindən gurultulu alqışlarla qarşılandı. Ancaq Çini durdurmaq çətin vəzifədir.

"Atlas" Research Center

Russian President Vladimir Putin said in his last interview that the goal of the West is to divide Russia and divide it into small states. The owner of the Kremlin claimed that there is a concrete document in the West about the disintegration of Russia.

Putin is trying to justify the war of aggression against Ukraine when he says that "the West wants to divide Russia". In other words, according to the logic of the Kremlin owner, if the West's plan to divide Russia was drawn up years ago, he struck first by starting a war against Ukraine. This is based on the principle that Putin said in an interview years ago: "The streets of Leningrad taught me that if a fight is inevitable, you must strike first."

Does what Putin said reflect reality?

After the collapse of the USSR, Western countries established partnership relations with Russia, began close cooperation with Boris Yeltsin, who was democratically elected president, and turned the organization into the "big eight" by adding Russia to the ranks of the "big seven". However, the destructive war launched by Russia in Chechnya, the bombing of cities and villages, and the death of thousands of innocent people made Western countries think a lot. After Putin came to power, he started another war against Chechnya and subjugated this region at the cost of heavy losses. Western countries were concerned about Russia's use of excessive force.

Nevertheless, the USA and European countries quickly forgot about the two wars in Chechnya and continued cooperation with Putin's Russia. Because in all cases, Chechnya was Russian territory, and the West accepted that the Kremlin had the right to ensure its territorial integrity. In the early 2000s, Western leaders often met with Putin and exchanged ideas with him. However, the war started by Russia against Georgia was a violation of red lines. Despite this, the West was still ready to forgive Russia. It is no coincidence that sanctions against Russia were not accepted for the war it started against Georgia. This reassured the Kremlin and encouraged the annexation of Crimea in 2014. This time, the West did not forgive the whims of the Kremlin and accepted sanctions against Russia. The Kremlin did not draw conclusions and in 2022 started an aggressive war against Ukraine.

It cannot be ruled out that the West has a plan to weaken or divide Russia after all this. If there is such a plan, it was drawn up after the Russian annexation of Crimea. The concern of the Kremlin owner is also understandable from the sentence "They want to create small states in place of Russia". The West has experience in destroying empires like the USSR. Russia is not a stronger state than the USSR.

"Atlas" Research Center

Çin Tayvan adası ətrafında təlimlərə ara vermir. Bu fonda Tayvanın müxalif Qomindan Partiyası Çinlə gərginliyin azaldılmasına çalışır. Bu partiyanın rəhbərliyi Çinə ara-sıra səfərlər edərək çinli rəsmilərlə fikir mübadiləsi aparırlar. Məqsəd Çinin Tayvana hücumunun qarşısını almaqdır.

Pekin Tayvan rəhbərliyinə təzyiqi artırıb. “Reuters” agentliyi Pekinin Tayvana qarşı hərbi təzyiqə üstünlük verdiyini yazıb. ABŞ-dan dəstək alan Tayvan hökuməti Çinin hegemenloğunu qəbul etmir.

Tayvan əhalisinin mütləq əksəriyyəti vaxtilə Çindən adaya köçənlərdir. Həmin insanların bir qismi Çində kommunist diktaturasının əleyhinə olduqlarına görə vaxtilə ana vətənlərini tərk ediblər. Ancaq adanın rəsmiləri Tayvan əhalisinin özlərini çinli hesab etmədiklərini, tayvanlı olduğunu bildirirlər. Bu yanaşma ona görə səsləndirilir ki, Çinin adaya iddiası olmasın.

Bu arada, Tayvanın Qomindan Partiyasının Pekinlə davam edən dialoqu gərginliyi azaltmaq məqsədi daşıyır. Buna baxmayaraq, partiya rəhbərliyi onları çinpərəst adlandırlanlarla razı deyil. ABŞ Konqresi Nümayəndələr Palatasının keçmiş sədri Nensi Pelosinin Tayvana səfəri Pekini qəzəbləndirdi. Qomindan Partiyasının rəhbərliyi bu qəzəbi və Pelosinin səfərinin təsirini azaltmaq üçün Pekinə səfər edib. Partiya rəhbərliyi hesab edir ki, Pekinlə dialoq qapısı açıq saxlanılmalıdır. Tayvan hökuməti müxalifət partiyasının Pekinlə dialoqunun əleyhinə deyil.

2024-cü ildə Tayvanda prezident seçkisi keçiriləcək. Pekin bu seçkidə Qomindan Partiyasının namizədinin qələbəsini arzulayır. Fərqli siyasi qüvvələrin namizədinin seçkidə qələbəsi gərginliyi azaltmayacaq. Qomindan Tayvanda ötən ilin bələdiyyə seçkilərində qələbə çalıb. Adanın 22 bələdiyyəsindən 14-ü Qomindanın nəzarətindədir. Bu ondan xəbər verir ki, ada sakinləri Çinlə müharibə istəmirlər. Bütün hallarda Pekin adanı özünə tabe etdirmək istəyir.

"Atlas" Research Center