Месяц: Июль 2026

Yaponiyanın baş naziri Sanae Takaiçi Hindistana üç günlük səfər edib. Bu Sanae Takaiçi Hindistana ilk rəsmi səfəridir. Sanae Takaiçi hindli həmkarı Narendra Modi ilə birlikdə 16-cı Hindistan-Yaponiya illik zirvə toplantısında iştirak edib. Tərəflər ikitərəfli əməkdaşlığı gücləndirmək, eləcə də qarşılıqlı maraq doğuran regional və qlobal məsələlər barədə fikir mübadiləsi aparıblar. İki ölkə arasında ümumilikdə nə az, nə çox 120 sənədin imzalanması nəzərdə tutulub. Müqavilələr süni intellekt, vacib minerallar, enerji və müdafiə sahələrində əməkdaşlığı ehtiva edir. Yaponiya investisiyaları artmaqda davam edərək, 2025 və 2026 maliyyə ili ərzində ikitərəfli ticarət təxminən 27,5 milyard dollara çatıb. Bununla Yaponiya Hindistanın ən böyük xarici investorlarından və inkişaf tərəfdaşlarından biri olaraq qalır.

Yaponiya və bu ölkənin şirkətləri Hindistana 12.4 milyard dollar yatırım qoymağı planlaşdırırlar. Hindistan-Yaponiya Bioqaz Təşəbbüsü çərçivəsində Hindistanda  bioqaz və üzvi gübrə zavodları qurulacaq. Bu layihə Hindistanın enerji balansını şaxələndirmək, kənd yerlərində enerjiyə çıxışı yaxşılaşdırmaq və idxal olunan qazıntı yanacaqlarından asılılığı azaltmaq səylərini dəstəkləyir.

Beləliklə, Tokio Yeni Dehli ilə tərəfdaşlığı gücləndirməyə qərar verib. Bunu Sanae Takaiçinin mətbuat konfransında “Narendra Modi ilə birgə iki ölkə arasındakı tərəfdaşlığı daha üst səviyyəyə qaldıracağıq” sözləri də xəbər verir. Yeni Dehlidəki müzakirələrdə süni intellekt sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsinin vurğulanması təsadüfi deyil. Dünyada aparıcı olan bu sahə üzrə əməkdaşlığa can atan dövlətlərin sayı artıb. Sanae Takaiçi və Narendra Modi mətbuat konfransında süni intellektin iqtisadiyyatın tamamlayıcı gücü olduğunu  vurğulayıblar. Yaponiya Hindistana qabaqcıl istehsal, dəqiq mühəndislik və sənaye texnologiyaları gətirir, Hindistan isə Yaponiuaya proqram təminatlı sənaye, bacarıqlı texnologiya ilə çalışan işçi qüvvə və sürətlə genişlənən rəqəmsal iqtisadiyyat təklif edir.

Tərəflər iki ölkə arasında hərbi əməkdaşlığı da gücləndirməyə qərar veriblər. Bu ilin sonuna qədər iki ölkənin müdafiə və xarici işlər nazirləri 2+2 formatında görüş keçirəcəklər. Hind və Sakit Okean bölgəsində gərginlik hiss olunur. Çinin artan hərbi gücü və dənizlərdə Rusiya ilə birgə hərbi təlimləri Tokionu narahat edir. Ona görə də Yaponiya bölgədəki tərəfdaşlarıyla hərbi əməkdaşlığa da üstünlük veriməyə başlayıb. İki ölkə arasında müdafiə əlaqələri son on ildə birgə hərbi təlimlər, dəniz əməkdaşlığı və müdafiə texnologiyaları mübadiləsi vasitəsilə davamlı olaraq güclənib. Çinin hərbi və iqtisadi təsiri genişləndikcə, Hindistan və Yaponiya əməkdaşlığı genişləndirməkdə davam edəcəklər.

Kreml Ukraynaya qarşı işğalçı müharibəni davam etdirdikcə, Rusiyada iqtisadi tənəzzül davam edəcək. Ukraynanın Rusiyanın neft emalı zavodlarına endirdiyi raket və dron zərbələri nəticəsində bu ölkədə yanacaq qıtlığı hökm sürür, yanacaqdoldurma məntəqələrində uzun növbələr yaranıb və bu vəziyyət qonşu dövlətin ümumi iqtisadi vəziyyətinə mənfi təsir edir. Rusiyada iflyasiya dərinləşib, ərzaq qiymətləri qalxıb. Çünki, artan yanacaq qiymətləri daşımaların qiymətinə, bu isə avtomatik olaraq digər məhsulların qiymətinə təsir edib. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin qısa açıqlamasında ölkədə yanacaq çatışmazlığının yarandığını etiraf edərək, hökumətin vəziyyətin sabitləşdirilməsi istiqamətində tədbirlər gördüyünü bildirib. Ancaq vəziyyət müsbətə doğru dəyişməyib. Belə vəziyyətdə neft ölkəsi olan Rusiya müxtəlif dövlətlərə müraciət etmək məcburiyyətində qalıb.

“Röyters” agentliyinin məlumatına görə, Rusiya Ukraynanın enerji infrastrukturuna endirdiyi zərbələr nəticəsində yaranan yanacaq qıtlığını aradan qaldırmaq üçün Hindistandan benzin idxalına başlayıb. Xəbərdə Hindistandan Rusiyaya artıq ümumilikdə 60 min ton benzin göndərildiyi bildirilib. Digər tərəfdən hazırda hər birinin yükü 30-40 min ton olan iki tanker Rusiyaya doğru hərəkət edir. Maraqlıdır ki, Hindistan Hörmüz boğazında yaranan gərgin vəziyyətə görə Rusiyadan neft idxalını artırıb. “Röyters” agentliyinin məlumatına əsasən, Moskva yaxın aylarda Hindistan, Belarus və digər ölkələrdən hər ay 400 min tona qədər benzin idxal etməyi planlaşdırır. Belarus iyun ayında Rusiyaya dəmir yolu ilə benzin tədarükünü artıq üç dəfə artırıb.

Rusiya hokuməti Qazaxıstana da müraciət edib. Qazaxıstan hökuməti bu məsələylə bağlı qərar verməyə tələsmir. Qazaxıstan Energetika Nazirliyindən bildirilib ki, neft məhsullarının tədarükü sahəsində beynəlxalq sazişlərin və kommersiya müqavilələrinin bağlanması yalnız sərbəst resurs potensialı mövcud olduğu təqdirdə mümkündür. Açıqlamada həm də o vurğulanıb ki, Astana üçün mütləq prioritet ölkənin daxili bazarının tam və fasiləsiz təminatıdır: “Qonşu dövlətlərə ixrac tədarükü yalnız Qazaxıstanın öz vətəndaşlarının və iqtisadiyyatının tələbatının ödənilməsi üçün heç bir risk yaranmadığı təqdirdə həyata keçirilə bilər”. Astana bütün riskləri hesablamaq məcburiyyətindədir.